Profile

Dé basis voor het basisonderwijs

Blogs
15/06/2020
Leestijd 3-5 minuten
Geschreven door Renée van Eijk

Groepsvorming is (g)een spelletje

Toen de scholen sloten, stopte ook de wekelijkse spelletjesavond van mij en een aantal vrienden bij ons thuis. In plaats daarvan streden we de afgelopen weken digitaal wekelijks om de eerste plaats tijdens de online pubquiz. Een mooie vervanging! Elke week wijzigt de samenstelling en dus de dynamiek. Soms is het net een familiefeestje en soms zijn we met twee teams. Maar net zoals veel leerlingen en leerkrachten het echte lesgeven misten, mis ik het winnen aan de keukentafel van echt aanwezige vrienden. Spelletjes, daar zit zo veel in!

Save the children

Een digitale groep
Echt contact is anders dan digitaal contact, daar is geen twijfel over mogelijk. Een groep leerlingen is geen groep op Zoom, Google Classroom of Microsoft Teams. We noemen het groep 5, maar er is van groepsvorming zoals we daar graag aan werken weinig sprake. De interactie is minder of ontbreekt. Het samenzijn voelt minder als samen zijn. Het contact en de communicatie is totaal anders.

Gelukkig zijn de meeste leerlingen inmiddels weer op school. Hoe fijn het is om weer live les te geven, overzicht te hebben over wat leerlingen doen en hoe ze dat doen, het is niet altijd even gemakkelijk. Want leerlingen moeten wennen. Aan elkaar, aan de leerkracht, aan de regels en aan het werken in de structuur die op school van je verwacht wordt. En aan de samenstelling en dynamiek van hun groep, die bijna elke dag anders is. Soms scheelt het maar één leerling, maar we weten allemaal dat één leerling het verschil kan maken!

Leren, plezier en groepsvorming
Hoe combineer je leren, plezier en aandacht voor groepsvorming? Er zijn talloze manieren te bedenken. Ik deel graag één van mijn favoriete werkvormen om aandacht te geven aan groepsvorming, vooral gericht op de fase van performing, waarbij je ook bezig bent met lesstof en plezier. Spellen spelen!

1. Bepaal je doel en plan je spel
Afhankelijk van het doel dat je verbindt aan het spelen van gezelschapsspellen kan je er een plekje voor maken in je rooster onder bijvoorbeeld rekenen, sociaal-emotionele vorming of taal. Ik koos altijd een moment aan de start van de dag. Dan heeft iedereen nog een scherpe focus, je weet zeker dat je er een goed uur aan besteedt én dat wat leerlingen leren qua gedrag kunnen ze de hele dag inzetten. Bedenk goed wat voor spel je wilt (laten) spelen. Als je kiest voor een groepsspel, zorg dan dat iedereen zo lang mogelijk ‘in het spel’ blijft. Kies je voor spellen in groepjes, bedenk dan goed wie je met elkaar laat spelen.

Er is een breed scala aan spellen te krijgen en te spelen met de klas of kleine groepjes

Door spellen te spelen, leer je sociale omgang, strategie bepalen en je past vaardigheden toe op taal- en rekengebied die je in de klas hebt geleerd. Voorwaardelijk is wel dat we leerlingen, net als dat we ze leren cijferen en lezen, ook leren hóe ze een spel spelen. Er komt meer bij kijken dan de regels van het spel kennen. Als je als kind thuis geen spelletjes speelt, is het logisch dat je op school niet weet om te gaan met alles wat er tijdens een spel op je afkomt. Dan heb je de leerkracht nodig om jou die vaardigheden te leren.

2. Organiseer de instructie van het spel
Je kan een nieuw spel klassikaal aanbieden en uitleggen, maar ik werd zelf altijd erg blij van het nieuwe spel uitleggen aan een klein groepje terwijl de andere leerlingen een bekend spel zelfstandig spelen. Voorafgaand bespreek je met de klas het doel van het spel dat ze spelen. ‘Ik kan een ander een tip geven tijdens het spel’ of ‘Ik kan twee acties bedenken die ik mogelijk ga uitvoeren’ of ‘Ik kan een compliment geven’ zijn doelen waar je niet alleen wat aan hebt als je een spel speelt.

3. Leer je leerlingen winnen én verliezen
Spreek uit wat je verwachting is op gedrag in de context van het spel. Bespreek situaties die tijdens het spelen van een spel voorbij kunnen komen en laat leerlingen voorbeelden geven van hoe ze in die situatie kunnen reageren. Als je leerlingen laat bedenken hoe ze van plan zijn te reageren als ze verliezen, deze reactie laat uitspreken voorafgaand aan het spelen, hen eraan helpt herinneren vlak voordat ze mogelijk verliezen, dan leren ze hoe ze omgaan met verlies. Een vaardigheid waar je de rest van je leven profijt van kan hebben!

4. Speel mee en geef het stokje door
Met één groepje ga je aan de instructietafel zitten en aan hen leer je het nieuwe spel. Je speelt een potje mee, geeft tips en benoemt de belangrijke punten om op te letten. Na een potje gespeeld te hebben, laat je dit groepje zelf spelen terwijl je een rondje maakt door de klas en beschikbaar bent voor vragen. De week daarna verdeel je dat groepje in twee groepjes en laat je hen het nieuwe spel weer uitleggen aan andere leerlingen met wie zij dat spel spelen. En zo kent de hele klas binnen een paar weken een nieuw spel!

Strategie bepalen
En wat is dan nu je eerste stap? Een spel spelen! Er is een breed scala aan spellen te krijgen en te spelen met de klas of kleine groepjes. Zonder gesponsord te worden, geef ik je de tip om eens te kijken naar spellen als: Similo, 30 seconds, Skipbo, Exploding Kittens, Qwixx, Quinto, Punto, Kwatro. Veel plezier!

Renée van Eijk