Inloggen
Abonneren
Contact
Verantwoordelijk voor je eigen ontwikkeling
Voor het raam werken vier kinderen op een laptop. Op de bank lezen een paar leerlingen een boek. De rest van de klas is aan tafel in de weer met pen en papier. Op het eerste gezicht is de School of Understanding in Amstelveen een heel normale school. Toch staat de school bekend om zijn bijzondere, eigen(wijze) en inspirerende onderwijsaanpak.
Foto’s Vincent van den Hoogen
Suzanne, zeven jaar oud, werkt graag op het digitale leerplatform. Haar leeftijdgenoot Freek doet liever oefeningen uit de werkmap en Amira van acht gaat voor activerende materialen uit de ontwikkelkast. Ze doen dat alle drie op hun eigen niveau, van remediërend tot basis en verdiepend. Amira legt haar zoektocht naar antoniemen even aan de kant om haar planning te laten zien. Achter haar dagtaken staan een boel ‘O’s’. Die staan voor opdrachten uit de ontwikkelkast. In de eerste maanden van het schooljaar is ze er namelijk achter gekomen dat die haar het meest uitdagen.
“De kinderen hebben de vrijheid om te kiezen waaraan ze werken,” bevestigt mentor Marjon Eiling. Op de School of Understanding worden de leerkrachten vanwege hun begeleidende rol ‘mentoren’ genoemd. “Dat betekent ook dat de kinderen een hoop verantwoordelijkheid dragen, want ze moeten wel hun taken af hebben aan het einde van de week. Dus kijken we op donderdag met de leerlingen terug op hun weekplanning: ‘Hoe ging het? Was het wel handig om pas op woensdag met de rekentaken te beginnen? Zou je het een volgende keer anders aanpakken?’. Leren van reflecteren dus, om zo de eigen ontwikkeling vorm te geven. En dat zonder oordeel over die ontwikkeling. Geen keurslijf, geen vergelijking met anderen. Geen wekelijkse momenten voor hoogbegaafde leerlingen of aparte instructiegroepjes in de klas. Ons motto is niet voor niets: Jezelf. Leren. Zijn.”
“Was het wel handig om pas op woensdag met je rekentaken te beginnen?”
Willen leren
Om acht uur ‘s ochtends waaieren de leerlingen van de school uit naar het Lentedorp (voor kinderen van ongeveer vier tot zeven jaar), de Bloesemgroep (vijf tot zeven jaar), het Zomerdorp (zeven tot negen jaar) en het Herfstdorp (acht tot twaalf jaar). In de dorpen bevinden zich aangrenzend aan het dorpsplein een Taalplein, Rekenplein en IPC-plein (voor geïntegreerd en themagericht onderwijs van de zaakvakken).
Op het Dorpsplein pakken de kinderen hun planningsmap erbij en maken een dagindeling: de een begint met rekenen, de ander kiest voor het Taalplein. Iedereen bepaalt zelf de werkvorm en het niveau. De leerlingen van het Herfstdorp kunnen al verder vooruit plannen en houden zich aan de door henzelf opgestelde weekplanning.
“De kinderen hóéven hier niet te zijn, ze wíllen dat. Hier willen ze werken aan hun taalvaardigheid,” zegt mentor van het Zomerdorp en taalcoördinator Deirdre van den Berk. Terwijl ze is gespitst op vingers in de lucht vervolgt ze: “Ze weten wat ze nodig hebben om zich verder te ontwikkelen.”
Levenslessen
In de Bloesemgroep zijn alle ogen gericht op een poster van een auto. Rondom de auto zijn verschillende onderdelen uitgelicht, zoals de snelheidsmeter, de motor, het stuur en de routekaart. “Waarom leren we over de auto als we het hebben over ons brein?” vraagt mentor Erienne van der Veen. “Het lijkt op elkaar. Met een sleutel kun je een auto starten, maar je moet ook je hoofd opstarten,” antwoordt Aisha. Zij heeft dit geleerd tijdens de Levensles van de dag ervoor. Alle leerlingen starten elke schooldag met de Levenslessen. Hierbij leren ze wat ze nodig hebben om zich te ontwikkelen. “Heel goed. Als je bijvoorbeeld denkt aan wat je leuk vindt, helpt dat om vrolijk je bed uit te komen,” stimuleert Erienne. “Als ik denk aan mijn vriend Charlie, dan wil ik meteen opstaan,” aldus Tom met een grote glimlach.
Vandaag wil Erienne het over de routekaart hebben. Met de routekaart kom je altijd weer thuis of juist ergens anders, weten de leerlingen. Hun mentor maakt een vertaalslag naar het brein: “En in je hoofd kun je plannen maken om je doelen te bereiken.” En dan, wijzend op de poster: “Om de finish te halen.”
Erienne pakt er een boek bij: Agent en Boef en de Tekenstreken. “Ook Agent en Boef hebben een routekaart in het hoofd waarmee ze elkaar willen foppen. Laten we kijken welke routekaart het beste werkt.”
Zelfvertrouwen
De kinderen uit de Bloesemgroep spelen in de zandbak, doen tikkertje en fietsen rond op driewielers. Erienne houdt een oogje in het zeil en vertelt: “In de Levenslessen werken we aan de levenshouding, gebaseerd op inzichten uit de positieve psychologie. Hoe onze wereld eruitziet over tien, twintig, dertig jaar, is heel onzeker. Wat we wel zeker weten, is dat we naast een heleboel kennis van de wereld, zelfkennis en zelfvertrouwen nodig hebben. Van daaruit kunnen we contact maken met anderen, kennis delen en samenwerken.
Verdeeld over vijf periodes werken we daarom tijdens het schooljaar aan de thema’s zelfvertrouwen en eigenwaarde, liefde, character strengths, geluk, mindset en moreel besef. Nu zijn we bezig met de executieve functies. In mijn groep doen we dat nog heel speels, maar dat wordt steeds abstracter en verfijnder. In het Herfstdorp hebben de kinderen bijvoorbeeld hun kwaliteiten en valkuilen al scherp in het oog, kunnen ze helder hun gevoelens herkennen en uiten, elkaar opbouwend feedback geven, enz.”
Bijzonder leerproces
“De Levenslessen zijn vanaf dag één verweven in een volwaardige leerlijn Levenshouding. Die is essentieel,” geeft Frankie van Dam aan. De oud-leerkracht (veertig jaar voor de klas gestaan) en huidige conciërge was vanaf de oprichting betrokken bij de school: “Veel kinderen die op andere scholen uit- en opvielen, kwamen hier naartoe, met de verwachting dat dit type onderwijs voor hen wél zou werken. Maar dat viel tegen. Je moet er echt in meegroeien.”
Mentor en IB’er Marjon is het daarmee eens. Ook zij blikt terug: “We begonnen met een grote berg passie. Met heel veel idealisme ontstonden er elke dag weer nieuwe initiatieven. Mooi, maar ook onrustig. Nu is onze aanpak uitgekristalliseerd. Zo schrijven we geen handelingsplannen, maar zijn we wel gaan toetsen. We nemen ook niet zomaar meer alle zorgleerlingen aan die van buiten komen, maar we hebben in samenwerking met Jeugdzorg wel Elementa opgericht, een voorziening voor kinderen die elders buiten de boot vallen. Met de Bloesemgroep hebben we ten slotte toch gekozen voor een klassikale groep waar we de basis voor lezen, schrijven en rekenen op orde brengen voordat de kinderen doorstromen naar het Zomer- en Herfstdorp.”
Het spelen van spelletjes sluit aan bij de Levenslessen en leert kinderen omgaan met gevoelens als frustratie en verlies.
Vernieuwing geen doel op zich
Hoe kan een bijzondere school als de School of Understanding zo gewoon aanvoelen? “In ons onderwijs herken je eeuwenoude ideeën en inzichten, van Montessori en Jenaplan tot de Vrije School,” zegt Marjon. “Vernieuwing is geen doel op zich. Het gaat erom aan te sluiten bij wat kinderen van nú nodig hebben voor later. Dat betekent dat we ook veel hebben toegevoegd, met als meest in het oog springende de leerlijn Levenshouding. Het oude en het nieuwe grijpen zo logisch in elkaar. En omdat alles wat we doen door het hele team wordt onderschreven en in het dagelijkse ritme is ingebakken, voelt het geheel minder revolutionair dan het in feite is.”
Terwijl de journalist dit verhaal optekent, stapt de twaalfjarige Kim op hem af: “Hallo, ik ben Kim. Wie ben jij? Waarom ben je hier op school? Een artikel, wat interessant! Wat is je opgevallen?” Abdel voegt zich bij haar: “Voor welk blad is het? Als je nog vragen hebt, kom maar langs. Succes!”
Marjon lacht. “Ik hoef niet te zeggen dat onze leerlingen sociaal en zelfverzekerd zijn, voor hun mening uitkomen en initiatief tonen… dat doen ze zelf wel!”
