Inloggen
Abonneren
Contact
Erken en omarm de rekencoördinator
‘Dit schooljaar staat rekenen-wiskunde centraal in ons schoolplan vanwege de implementatie van een nieuwe rekenmethode. Volgend schooljaar krijgt een ander vak/onderwerp weer meer aandacht. Maar hoe zorgen we er nu voor dat we de kwaliteit van ons reken-wiskunde onderwijs behouden?’
Deze vraag wordt vaak gesteld door schoolteams. De rekencoördinator heeft hierin een onmisbare rol. In dit artikel gaan we dieper in op de taken van een rekencoördinator en hoe je binnen die taken een concrete bijdrage kunt leveren aan de kwaliteitsverbetering van het rekenonderwijs. Daarnaast kun je als rekenspecialist de verbinding maken tussen andere specialismen binnen het team, dat wat nodig is voor leerlingen en de kwaliteit van het (reken)onderwijs.
Cruciale rol bij rekenbeleid
De rekencoördinator speelt een cruciale rol bij de uitvoering van het rekenbeleid op de basisschool. Zijn expertise en ondersteuning zijn van onschatbare waarde voor het verbeteren van het rekenonderwijs en het bevorderen van de rekenvaardigheden van leerlingen. De rekencoördinator is een onmisbare schakel voor een sterk rekenbeleid, het organiseren van een professionele dialoog en het realiseren van optimale leerresultaten op het gebied van rekenen. Het is daarom van belang dat het team de rekencoördinator erkent en omarmt.
De rekencoördinator legt samen met het team de basis voor de rekenwiskundige vaardigheden van leerlingen
Omschrijving van een rekencoördinator
Een rekencoördinator is een leerkracht met een (gekwalificeerde) opleiding op het terrein van het reken-wiskundeonderwijs. De rekencoördinator beschikt over specifieke kennis en vaardigheden die hij inzet ten behoeve van de professionalisering van zichzelf en de collega’s met als doel kwaliteitsverbetering van het reken-wiskundeonderwijs (Broeders et al., 2023). Kortom, de rekencoördinator is een expert op het gebied van rekenen.
De rekencoördinator is een erkende taak binnen het (basis)onderwijs. Echter, is niet op alle scholen een rekencoördinator aanwezig. Dit kan allerlei redenen hebben, zoals geen urgentie hiervoor zien, geen menskracht beschikbaar hebben binnen een team vanwege het lerarentekort of geen facilitering beschikbaar hebben om leerkrachten op te leiden en hun taak uit te laten voeren. Gelukkig vinden steeds meer schoolbestuurders het belangrijk om aandacht te hebben voor de kwaliteit van het rekenonderwijs op scholen, waardoor directeuren en leerkrachten gestimuleerd worden om aandacht te hebben voor goed rekenonderwijs.
Taken van een rekencoördinator
De rekencoördinator legt samen met het team de basis voor de rekenwiskundige vaardigheden van leerlingen. Een effectief rekenbeleid is hierbij van groot belang. Het opstellen, evalueren en actualiseren van het rekenbeleid op school wordt geleid door de rekencoördinator en is het fundament voor kwaliteitsverbetering. Het schoolteam en de rekencoördinator werken daarbij samen om heldere doelen en een passende aanpak te formuleren waarvoor draagvlak is. De rekencoördinator bewaakt hierin de kwaliteit van het rekenonderwijs en zorgt ervoor dat het beleid aansluit bij de behoeften van de leerlingen en de visie van de school.
De activiteiten van de rekencoördinator bestaan onder andere uit het ondersteunen en begeleiden van collega’s en het management. Door te fungeren als vraagbaak, klankbord en inspiratiebron wordt kennis en ervaring gedeeld en daar waar nodig is, wordt feedback gegeven. Het opstellen en uitvoeren van het rekenbeleid, binnen de visie van de school, is daarbij richtinggevend. Zo wordt bewaakt dat de teamleden voldoen aan de gestelde verwachtingen en worden sterke en zwakke punten vastgesteld. De rekenresultaten worden gevolgd door toetsgegevens te analyseren en te interpreteren. Zo kan de voortgang van de leerlingen voortdurend gemonitord worden. De verkregen informatie wordt benut om gerichte interventies en verbeteringen aan te brengen. De afspraken worden vervolgens vastgelegd in het rekenbeleidsplan en/of de kwaliteitskaart.
De rekencoördinator speelt een cruciale rol bij de uitvoering van het rekenbeleid op de basisschool
De rekencoördinator zorgt er ook voor dat de teamleden beredeneerde en didactische keuzes kunnen maken door tijdens teambijeenkomsten collega’s te enthousiasmeren, informeren en te bespreken hoe rekenlessen ambitieus en effectief kunnen zijn. Bij collega’s rekenlessen observeren of samen rekenlessen voorbereiden, is een zeer effectieve activiteit. Collega’s krijgen of vragen zelf feedback bij specifieke onderdelen van de rekenles. Het resultaat is dat leerkrachten weer met elkaar over rekeninhoudelijke onderwerpen praten, dat het leren rekenen van leerlingen weer centraal staat en dat er gezamenlijke keuzes worden gemaakt. Een onderzoekende en reflecterende houding van alle teamleden is wenselijk om zo vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid te werken aan de kwaliteit van het rekenonderwijs.
Kortom, de rekencoördinator is een bron van inspiratie en innovatie, zorgt voor dynamiek in het team waarin voortdurend geanticipeerd wordt op wat nodig is voor leerlingen en leerkrachten. Zo wordt planmatig en continu gewerkt aan het verbeteren van het rekenonderwijs. Om de taken uit te voeren, worden de meeste rekencoördinatoren, naast hun lesgevende taak, een dagdeel in de week gefaciliteerd om met bovenstaande activiteiten aan de slag te kunnen (dit is afhankelijk van de schoolgrootte). Hiermee wordt ook zichtbaar dat de rekencoördinator een belangrijke taak heeft.
Samenwerken aan kwaliteitsverbetering
Het is belangrijk dat de rekencoördinator samenwerkt met andere rekencoördinatoren. Dit kan door bijvoorbeeld deel te nemen aan een rekennetwerk. Als er geen rekennetwerk in de buurt is, kan de rekencoördinator ook zelf een rekennetwerk starten. Tijdens netwerkbijeenkomsten worden de laatste rekenontwikkelingen gedeeld, casussen besproken, vindt intervisie plaats en wordt dieper ingegaan op relevante rekenonderwerpen, zoals rekenbeleidsplannen, kwaliteitskaarten, rekenmethodes, klassenbezoeken en vergaderingen leiden.
Maar in een team zitten vaak ook leerkrachten die andere expertises bezitten. In veel situaties werken de specialisten alleen en/of naast elkaar. De samenwerking tussen verschillende specialisten kan het onderwijs versterken. We weten immers dat de leerkracht de sleutel vormt voor goed onderwijs. De volgende voorbeelden van samenwerking komen uit de praktijk van de auteurs en laten zien hoe je met een geringe inspanning samen een groot effect kan bereiken en hoe je als leerkracht de rekenprestaties van leerlingen kunt beïnvloeden (Slavin & Lake, 2008).
Voorbeeld 1: Rekenen en taal
In een team heeft het taalgebruik tijdens de rekenlessen specifieke aandacht. De rekenspecialist heeft met het team besproken hoe je dagelijkse taal, vaktaal en schooltaal tijdens de rekenlessen kunt verwerken (Smit, 2013). Vervolgens heeft de taalspecialist samen met het team diverse rekenwoorden in een doorgaande lijn verwerkt in de woordenschatlessen en kiezen ze (prenten)boeken waarbij samen lezen een krachtige manier is om leerlingen te wijzen op wiskundige begrippen (Ros et al., 2022). Zo krijgen diverse doelen voor rekenen en taal een samenhangend geheel.
Voorbeeld 2: Rekenen en bewegen
Het team wil meer aandacht voor gezond gedrag binnen de school. Tijdens de lessen bewegingsonderwijs kunnen bepaalde automatiseringsoefeningen ook gecombineerd worden met bewegingen. De rekenspecialist adviseert welke rekeninhouden geschikt zijn om tijdens de gymlessen en of buitenspeellessen ingezet kunnen worden en welke werkvormen daarbij effectief zijn. Zo kunnen de tafels steeds spelenderwijs herhaald worden door te springen, hinkelen of te joggen.
Voorbeeld 3: Rekenen en gedrag
Diverse leerkrachten zien dat leerlingen weinig tot geen rekenplezier ervaren tijdens de rekenles. Hoe kun je de leerlingen activeren en stimuleren om meer rekenplezier te ervaren? De gedragsspecialist binnen het team weet welke werkvormen en aanpak stimulerend werken. De rekenspecialist zoekt daarbij passende rekeninhouden. Bijvoorbeeld de gedragsspecialist adviseert om leerlingen meer te laten doen, te laten handelen zodat ze actief en betrokken blijven tijdens de les. De rekenspecialist kiest passende materialen, zoals maatbekers, linialen of stoepkrijt (om de omtrek van pleintjes te tekenen op het plein) om te gebruiken tijdens de meetlessen. Of voor de lessen optellen tot en met 100 kan een passend rekenspel ingezet worden.
Voorbeeld 4: Rekenen voor begaafde leerlingen
De specialist voor (hoog)begaafde leerlingen heeft veel kennis over hoe je leerlingen kunt uitdagen. De rekenspecialist kent voorbeelden die leerlingen uitdagen tot creatieve oplossingen, hoe bepaalde rekenproblemen op verschillende en originele manieren opgelost kunnen worden (Kroesbergen, 2015). Samen zoeken de specialisten naar geschikte inhouden waarbij de leerlingen ‘out of the box’ te werk kunnen gaan binnen de rekenles.
Samenwerking versterkt team
Deze voorbeelden illustreren dat samenwerking in een team versterkend werkt voor iedereen binnen de school. Het verbeteren van de onderwijskwaliteit en in het bijzonder het rekenonderwijs is een kwestie van samen werken aan veranderingen waarbij alle betrokkenen een aandeel leveren. De rekencoördinator is de ambassadeur voor het versterken van het rekenonderwijs. Leerlingen ontvangen hierdoor kwalitatief beter rekenonderwijs en leerkrachten leren van en met elkaar. Samenwerken is vermenigvuldigen.
Tips voor rekencoördinatoren
● Ga als rekencoördinator in gesprek met directie. Stem af waar je zeggenschap over hebt of niet. Bespreek de taken en de verantwoordelijkheden met het doel om het rekenonderwijs te verbeteren/versterken.
● Ga elk schooljaar in dialoog met je directie of je voldoende wordt gefaciliteerd. Geef aan hoeveel uren/dagen je nodig hebt voor je rekentaken, zodat je genoeg tijd hebt om je taak als rekencoördinator uit te voeren.
● Stem met het team af welke verwachtingen er wederzijds zijn met betrekking tot ondersteuning, advies en specifieke rekenthema’s binnen de school.
● Bereid lessen samen voor met de leerkracht.
● Zoek contact met (landelijke) netwerken en/of zet een netwerk van specialisten op.
Literatuurlijst
• Broeders, I., Groot, R., Van Hall, J., Hegger, W., Jonkers, C. & Der kinderen S. (2023). De rekencoördinator; spil voor rekenonderwijs. Rekencoördinatoren werkgroep NVORWO.
• Inspectie van het Onderwijs (2021). Peil.Rekenen-Wiskunde einde (speciaal) basisonderwijs 2018-2019. Utrecht: Inspectie van het Onderwijs
• Kroesbergen, E. & Westerink, A. (2016). Creatieve koppies. Didactief Online Geraadpleegd op 23-05-2023 van https://didactiefonline.nl/artikel/creatieve-koppies
• Terlouw, B., Van Schaik, M., Rietberg, C. & Keijzer, R. (2023). Een goede rekencoördinator is op de toekomst voorbereid. Volgens Bartjens, 42 (4).
• Ros, B. Hickendorff, M. Keijzer, R. Luit, van, H. (2022). Leer ze rekenen. Ten Brink Uitgevers
• Slavin, R. E., & Lake, C. (2008). Effective programs in elementary mathematics: A best-evidence synthesis. Review of Educational Research, 78(3), 417–515.
• Smit, J.(2013). Scaffolding language in multilingual mathematics classrooms. Utrecht University.
