Inloggen
Abonneren
Contact
Meer werkplezier begint bij jou!
Werkdruk, personeelstekort, stapels administratie: het zijn onderwerpen die in elke lerarenkamer langskomen. Maar wanneer stond je voor het laatst stil bij wat je werk zo mooi maakt? Dit artikel helpt je om de focus te verschuiven van wat het je kost, naar wat het je geeft.
Q: Waarom is werkplezier belangrijk?
A: Positieve emoties maken je beter in je vak. Leerkrachten met plezier vertellen enthousiaster en reageren warmer en geduldiger, en dat enthousiasme slaat over op leerlingen.
Q: Hoe vind je je werkplezier terug?
A: Door stil te staan bij wat je werk mooi maakt, bijvoorbeeld met vragen als: welke momenten zijn goud waard en wanneer voel je echt verbinding met je leerlingen?
Q: Wat onthouden leerlingen van hun leerkracht?
A: Vooral de persoon achter de leerkracht, zoals je humor, verhalen en betrokkenheid, en niet de lesmethode.
Q: Wat kun je deze week al doen?
A: Verzamel aan het einde van elke schooldag momenten en uitspraken van leerlingen die je leuk vond, of vraag je klas wat zij deze week leuk vonden.
© Vincent van den Hoogen
Werkdruk is een reëel probleem in het onderwijs. Dat valt niet te ontkennen. Toch is er iets wat minder aandacht krijgt, maar minstens zo belangrijk is: werkplezier. Want terwijl we druk bezig zijn met het benoemen van wat zwaar is, vergeten we soms te zien wat er ook is: de momenten waarop je vak je raakt, je inspireert en je voedt. Het delen van frustraties kan opluchten. Het helpt om ervaringen uit te wisselen en erkenning te vinden bij collega’s.
Tegelijkertijd heeft ons brein de neiging om datgene waar we veel aandacht aan geven steeds sneller op te merken. Als gesprekken vooral gaan over wat niet goed loopt, kunnen we ongemerkt minder oog krijgen voor wat wél lukt, energie geeft of betekenisvol is.
Werkplezier maakt je beter in je vak
Onderzoek naar werkplezier laat zien dat positieve ervaringen op het werk niet alleen prettig zijn; ze maken je ook beter in je vak. De Amerikaanse psycholoog Barbara Fredrickson legde hiervoor de basis met haar broaden-and-build-theorie: positieve emoties verbreden je blikveld en bouwen aan hulpbronnen zoals creativiteit, veerkracht en sociale verbinding (Fredrickson, 2001).
Recenter onderzoek maakt concreet hoe dat doorwerkt. Hoe jij je voelt, is te zien en te horen in de klas: in je stem, je gezichtsuitdrukking, je energie en in de manier waarop je met leerlingen omgaat. Leerkrachten die plezier ervaren, vertellen enthousiaster over de stof en reageren warmer en geduldiger op hun leerlingen. En dat enthousiasme is besmettelijk: leerlingen vangen die positieve emoties op, gaan de les leuker vinden en doen actiever mee (Frenzel, Daniels & Burić, 2021). Plezier in je werk heeft dus direct invloed op hoe je leerlingen de dag beleven.
Dat bevestigen leerkrachten zelf ook. Uit de Onderwijsblad-enquête Blij met mijn baan (2024) bleek dat veel leerkrachten diep geraakt worden door hun vak. Reacties als “Wat een eer om mee te mogen lopen met kinderen in de meest kwetsbare periode van hun leven” of “Als leerkracht zorg ik voor een veilige plek, als kinderen die thuis niet hebben” laten zien: het werk raakt ons. Je bent van betekenis voor je leerlingen.
Het werk raakt ons. Je bent van betekenis voor je leerlingen
Probeer het deze week
Verzamel aan het einde van elke schooldag zoveel mogelijk momenten en uitspraken van leerlingen die je leuk vond. Of vraag je klas aan het einde van de week: wat vond jij deze week leuk op school? Merk op wat er in jou en je leerlingen verandert als jullie bewust zoeken naar die momenten.
Het AHA-moment terugvinden
Weet je nog waarom je voor dit vak koos? Misschien herken je het gevoel van ‘mijn werk is eervol, ik ben echt van betekenis’, maar zakt het soms weg onder volle roosters, to-do-lijsten, werkgroepen en vergaderingen. Is het gevoel dan ook echt verdwenen? Stel jezelf de volgende vragen om te reflecteren op wat er bij jou opkomt. Het zijn vragen die een glimlach of een herinnering naar boven halen. Het helpt je weer te verbinden met je werkplezier:
- Welke momenten in je werk zijn goud waard?
- Wanneer voel jij echt verbinding met je leerlingen?
- Wanneer heb je voor het laatst hardop gelachen in de klas?
Je grootste troef
In al die jaren voor de klas ontwikkel je je eigenheid. De manier waarop je een kind ziet. Hoe je een verhaal vertelt. Waarom bepaalde leerlingen juist bij jou opbloeien. Vaak passen leerkrachten zich aan: aan de methode, de jaarplanning, de verwachtingen van ouders en collega’s. Terwijl het juist je eigenheid, je humor, je verhalen, je creatieve kanten, je enthousiasme en je betrokkenheid is die leerlingen zich jaren later nog herinneren. Onderzoek naar herinneringen van oud-leerlingen bevestigt dat: zij blijken vooral de persoon achter de leerkracht te onthouden, niet de lesmethode (Uitto, 2012).
Hoe zit dat met jou? Denk eens aan een leerkracht die jij nooit bent vergeten. Wat maakte hem of haar zo bijzonder? Waarschijnlijk was het niet de volgorde van de rekenles. Het was iets persoonlijks.
Leerlingen onthouden vooral wie jij bent
Reflectiemomentje: ontdek je werkplezier
Doe dit alleen of, nog leuker, samen met een collega:
- Welk moment deze week gaf jou het meeste energie?
- Wat is iets dat jij doet in de klas wat een ander niet zo zou doen?
© Vincent van den Hoogen
Kleine gebaren, grote impact
Je hoeft geen grote dingen te doen om verschil te maken. Soms is het een briefje op een tafel, een opmerking in de gang, een grap tussendoor. Een blik van jou op een ander gericht, die zegt: ik zie je. Matthew Eicheldinger, leerkracht en auteur, had een kind in zijn klas dat het hele jaar geen woord sprak. Eicheldinger plakte dagelijks een kleine tekening of een aardige boodschap op de tafel van dat kind, zonder te weten of het iets deed. Hij had het gevoel dat hij als leerkracht faalde, want het kind weigerde te spreken. Twee jaar later ontving Eicheldinger een envelop. Daarin één sticky note met daarop de tekst dat hij meer had geholpen dan hij ooit zou weten. Je kunt misschien niet altijd zien welke impact je maakt, maar die is er wel.
Positieve psychologie-onderzoeker Barbara Fredrickson ontdekte dat positieve emoties een opwaartse spiraal kunnen creëren: hoe meer aandacht je eraan geeft, hoe vaker je ze opmerkt. Dat betekent niet dat je problemen moet negeren, maar sta eens wat bewuster stil bij wat goed gaat. Denk aan die collega die onverwacht een kop thee voor je meenam. Een leerling die iets liefs zei of je een zelfgemaakt tekeningetje gaf. Dat moment waarop iemand na een les nog even bleef napraten en je in vertrouwen nam of die keer dat je met de hele groep de slappe lach had.
Blije leerkrachten maken het verschil
De basis van goed onderwijs ben jij. Het gaat niet om de methode, niet om het lokaal of de digitale tools. Het gaat om jou. Je aanwezigheid, je enthousiasme, je vermogen om een kind te zien. Als jij met meer plezier voor de klas staat, voelen je leerlingen dat. Ze leren niet alleen van wat je zegt, maar ook van hoe je bent. Leerkrachten die plezier in hun werk ervaren, hebben een meetbaar effect op hoe leerlingen zich voelen en wat ze leren (Frenzel, Daniels & Burić, 2021).
Dus geef jezelf vandaag toestemming om te genieten van je werk. Zoek het moment, hoe klein ook, waarvan jij energie krijgt. Want dat vuur, dat is niet verdwenen. Het wacht alleen op jou.
Mediatips
Podcast: Inspire2teach.nl/podcast (eerlijke gesprekken en verhalen voor onderwijsprofessionals over motivatie, stress en het onderwijs)
Literatuurlijst
- Leerkracht met levenshaast, hoe blijf je blij en energiek in het onderwijs (2025). Mariska Bosch-Falk
- Fredrickson, B.L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226.
- Frenzel, A.C., Daniels, L., & Burić, I. (2021). Teacher emotions in the classroom and their implications for students. Educational Psychologist, 56(4), 250–264.
- Uitto, M. (2012). ‘Behind every profession is a person’: Students’ written memories of their own teacher–student relationships. Teaching and Teacher Education, 28(2), 293–301.
- Poortvliet, J. (2024, 9 juli). Aha-moment geeft leraar werkplezier. Onderwijsblad.
