Inloggen
Abonneren
Contact
Lezers maak je samen met ouders
Hoe kun je samenwerken met ouders om je leesonderwijs te verrijken? Samen met ouders kun je inzetten op lezen. Lezers maak je namelijk samen.
Leerlingen laten uitgroeien tot vaardige en gemotiveerde lezers, is een complexe opdracht. Om deze uitdaging aan te gaan, kun je als schoolteam het beste de krachten bundelen en van lezen een echt samen-verhaal maken. Zorg dus voor een breed leesnetwerk met verschillende leespartners: bibliotheken, auteurs en illustratoren, begeleiders van de kinderopvang, maar zeker ook de leerlingen zelf én hun (groot)ouders. Je kunt ouders dan ook goed betrekken bij je leesbeleid, leesomgeving, leesdidactiek en leesmonitoring (Fikrat-Wevers, Van Steensel, & Arends, 2021). Zo werk je samen met hen aan verschillende pijlers van krachtig leesonderwijs (Hebbrecht & Vansteelandt, 2021).
Nodig ouders uit om mee te gaan naar de plaatselijke bibliotheek. Daar kunnen ze leesmaterialen op maat (leren) kennen
Geef ouders een actieve rol bij je leesbeleid
Als je je leesonderwijs wilt verrijken, kun je als schoolteam werk maken van een leesbeleid (Snel, 2023). Een eerste stap is zicht krijgen op de sterktes en uitdagingen voor je leesonderwijs (Hebbrecht et al., 2022). Dat kan bijvoorbeeld met behulp van de digitale Leesscan (www.leesscan.be). Bij zo’n beginsituatieanalyse kun je ook de stem van de ouders integreren. Wat zien zij als sterktes en uitdagingen voor het leesonderwijs op school? Je kunt hun input verwerken om tot een gedeelde visie te komen. Die visie kun je daarna vertalen naar een leesbeleidsplan met doelen en acties om je leesonderwijs te versterken. Ga zeker ook na bij welke doelen en acties ouders betrokken kunnen worden. Misschien willen ze deel uitmaken van een leesteam dat het leesbeleid opvolgt?
• Betrek ouders bij je beginsituatie-analyse. Leg de resultaten van de leesscan aan hen voor: is dit beeld herkenbaar?
• Bevraag ouders in functie van een leesvisie. Wat vinden zij kenmerkend voor het leesonderwijs op school? Dat kan via een ouderwerkgroep of een ouderenquête.
• Maak je leesvisie transparant voor ouders en andere leespartners. Vermijd dat je visie een droge tekst wordt die niemand leest, maar denk na over een concrete visuele vertaling. Dat kan resulteren in een leesposter aan de schoolpoort of een bladwijzer voor de schoolagenda. Ga op zoek naar de talenten van ouders. Misschien zijn er ouders die een bijdrage kunnen leveren op het vlak van vormgeving, sociale media of andere communicatiekanalen?
• Werk een leesbeleidsplan uit in dialoog met ouders en andere schoolpartners. Volg dit plan samen op. Wat werkt (niet)?
Creëer samen met ouders een motiverende leesomgeving
Een belangrijke schakel om je leerlingen te motiveren tot lezen, is een motiverende leesomgeving. Maak lezen daarom op verschillende manieren zichtbaar op en rond je school. Je kunt leerlingen en ouders inschakelen bij het nadenken over of creëren van gezellige en toegankelijke leesplekken. Denk bijvoorbeeld aan een leeslounge op de speelplaats, leesplekjes in de gang, een aantrekkelijke schoolbibliotheek, rijke leeshoeken in de klas, et cetera. Daarnaast is een rijk en ruim tekstaanbod van fictie én non-fictie een must in elke klas en school. Laat leerlingen en ouders kennismaken met een rijk tekstaanbod en nodig hen waar mogelijk uit om het leesaanbod mee te verrijken.
• Laat ouders meedenken over de leesomgeving in de klas en op school. Ze kunnen ideeën verzamelen, plannen of maquettes maken, een leeshut maken, et cetera.
• Zet lezen en leesmaterialen in de kijker. Denk aan zichtbare boeken of gedichten, foto’s van leerlingen en ouders met favoriete leesmaterialen. Dat kan een boek zijn, maar ook een recept, de krant, een folder, et cetera. Zo breng je de brede leescultuur in beeld.
• Inspireer ouders met leesmaterialen. Wissel op een laagdrempelige manier informatie uit. Zo kun je (samen met de bibliotheek) een oudercafé organiseren en leestips delen.
• Nodig ouders uit voor (voor)leesmomenten op school of in de buurt. Probeer ook de meertaligheid van ouders te waarderen. Denk aan een meertalig voorleesmoment met (prenten)boeken in allerlei talen waarbij leerlingen, ouders of brugfiguren vertalen. Ook tekstloze prentenboeken bieden mogelijkheden. Voor sommige ouders is samen kijken en vertellen bij een boek laagdrempeliger dan een voorleesmoment.
• Denk samen met ouders na hoe je lezen zichtbaar kunt maken in de buurt. Zo kun je een poëzie- of voorleeswandeling organiseren waarbij gedichten of favoriete boeken zichtbaar zijn achter de ramen of in het straatbeeld.
• Organiseer een leesfestijn waarop ouders welkom zijn. Daar kun je leesopdrachten in de kijker zetten of zaken verkopen ten voordele van uitbreiding van het leesaanbod.
Leerlingen laten uitgroeien tot vaardige en gemotiveerde lezers, is een complexe opdracht. Ouders kunnen daarbij helpen
Betrek ouders bij je didactische aanpak
Naast een duurzaam leesbeleid en een motiverende leesomgeving is leesdidactiek een belangrijke pijler voor krachtig leesonderwijs (Merchie et al., 2019). Als schoolteam heb je de belangrijke taak om de leesvaardigheid en leesmotivatie van leerlingen te versterken. Ook bij een motiverende en effectieve leesaanpak kun je ouders actief betrekken. Je kunt hen uitnodigen tijdens leesmomenten en zo de brug maken tussen school- en thuisomgeving (Boerma, Mol, & Jolles, 2017). Hoe selecteren jullie teksten? Rond welke thema’s lezen en werken jullie? Welke leestips krijgen leerlingen? Maak vooral duidelijk hoe belangrijk het is dat kinderen goed en graag lezen en vertel wat ouders in het leesproces van hun kinderen kunnen betekenen. Het is uiteraard niet de bedoeling dat ouders de rol van leerkracht overnemen. Maar je kunt ouders wel tips en tricks aanreiken op het vlak van lezen.
• Nodig ouders uit tijdens leesactiviteiten. Zo kunnen ze samen met leerlingen lezen of schrijven in kleine groepen. Denk aan een vast leesmoment met begeleidende leesouders of een klas- of schoolproject met ouders dat uitmondt in een schoolkrant of receptenboek.
• Nodig ouders uit om mee te gaan naar de plaatselijke bibliotheek. Daar kunnen ze leesmaterialen op maat (leren) kennen. Help hen ook de weg te vinden naar rijke teksten via handige tools als bibliotheek.nl, boekenzoeker.be, rijketeksten,org, et cetera.
• Deel met ouders wat er op leesvlak gebeurt via informele gesprekken, de nieuwsbrief, filmpjes op de schoolwebsite, et cetera. Zo zien zij zelf hoe hun kinderen leren lezen. Toon bijvoorbeeld hoe je de klanken en letters uitspreekt bij het aanvankelijk lezen.
• Bevraag ouders welke (voorbeeld)rol ze willen opnemen. Willen ze komen voorlezen of vertellen over een favoriet boek? Willen ze een boekentip delen via de website? Willen ze helpen met het maken van verteltassen? In een verteltas kun je naast een boek extra zaken opnemen als een leesknuffel, een speelse verwerkingsactiviteit, een vertaling, een link naar een geluidsopname, et cetera. Willen ze bij een (prenten)boek woorden of zinnen inspreken (in een andere taal dan het Nederlands)? Die ingesproken zinnen of teksten kun je makkelijk delen via een QR-code of voorleespen.
Je kunt leerlingen en ouders inschakelen bij het nadenken over of creëren van gezellige en toegankelijke leesplekken
Vertrek vanuit een brede leesmonitoring
Om van je leerlingen vaardige en gemotiveerde lezers te maken, heb je best goed zicht op de leesdoelen én de leesinteresses van je leerlingen. Leesmonitoring is dus een laatste, maar cruciale pijler van sterk leesonderwijs (Hebbrecht & Vansteelandt, 2021; Snel, 2023). Het is belangrijk om je leesonderwijs af te stemmen op de verschillende leesprofielen in je klas. Gedifferentieerd leesonderwijs vertrekt vanuit een goede leesmonitoring en ook daarbij kunnen ouders helpen. Wat kunnen leerlingen en ouders je vertellen over het leesgedrag thuis? Bespreek ook de leesresultaten mét leerlingen en hun ouders.
• Maak tijd voor leesgesprekken met leerlingen en ouders. Vertrek bijvoorbeeld vanuit een ‘omgekeerd oudercontact’ waarbij ouders zelf vertellen over de leesontwikkeling van hun kind. Ga na of en hoe ouders het leesproces thuis begeleiden. Creëer ruimte voor concrete vragen en tips.
• Nodig leerlingen en ouders uit om individuele leesgesprekken voor te bereiden. Laat hen bewust nadenken over leesgedrag, leesvaardigheid en leesmotivatie. Welke teksten lezen ze (graag)? Waar en wanneer lezen ze voornamelijk? Welke leesopdrachten of onderwerpen motiveren hen? Op basis van die input kun je samen reflecteren over wat leerlingen nodig hebben om beter of liever te (leren) lezen.
• Motiveer ouders om het leesgroeiproces van hun kinderen mee te monitoren door bijvoorbeeld bij de start of op het einde van het schooljaar een korte vragenlijst in te vullen.
Literatuurlijst
• Boerma, I.E., Mol, S.E., & Jolles, J. (2017). The role of home literacy environment, mentalizing, expressive verbal ability, and print exposure in third and fourth’ graders reading comprehension. Scientific Studies of Reading, 21, 3, 179-193.
• Fikrat-Wevers, S., van Steensel, R., & Arends, L. (2021). Effects of family literacy programs on the emergent literacy skills of children from low-SES families: A meta-analysis. Review of Educational Research, 91(4), 577–
613.
• Hebbrecht, J. & Vansteelandt, I. (2021). Leesbeleid maken: hoe doe je dat? MeerTaal, 7 (2), 14-16.
• Merchie, E., Gobyn, S., De Bruyne, E., De Smedt, F., Schiepers, M., Vanbuel, M., Ghesquière, P., Van den Branden, K., & Van Keer, H. (2019). Effectieve, eigentijdse begrijpend leesdidactiek in het basisonderwijs: wetenschappelijk eindrapport van een praktijkgerichte literatuurstudie. Brussel: Vlaamse Onderwijsraad (VLOR). Geraadpleegd op 26 januari 2023 via https://biblio.ugent.be/publication/8632062
• Snel, M. (2023). Kennistafel Effectief Leesonderwijs: Kwaliteitswaaier Effectief Onderwijs in Begrijpend lezen via Kwaliteitswaaier-Effectief-Onderwijs-in-Begrijpend-Lezen-2.pdf (platformsamenonderzoeken.nl)
