Inloggen
Abonneren
Contact
De Ik-tas zorgt voor verbinding
Als leerkracht zorg je ervoor dat leerlingen elkaar écht leren kennen. Dit vormt de basis voor een positief en inclusief leerklimaat. Door overeenkomsten te ontdekken bij elkaar en verschillen te waarderen, voelt iedere leerling zich gezien, veilig en vrij om zichzelf te zijn.
beeld Vincent van den Hoogen
Elke leerkracht kent ze: activiteiten en werkvormen die zó krachtig blijken, dat je ze elk jaar met vertrouwen opnieuw inzet. Niet uit gemak, maar omdat ze, na zorgvuldige verfijning, telkens opnieuw hun waarde bewijzen. Ongeacht het leerjaar, de leeftijd of achtergrond van de leerlingen.
Wat ooit begon als een kleine activiteit tijdens mijn eerste stage is uitgegroeid tot een waardevolle werkvorm die nog steeds betekenisvol is in mijn eigen klas. Met als doel: elkaar écht leren kennen, in al onze verschillen én juist daardoor de kracht van onze overeenkomsten ontdekken. Kinderen doen dit op een speelse en veilige manier, door het presenteren van voorwerpen die hen helpen hun eigen verhaal te vertellen. Een praktisch en doeltreffende activiteit die goed toepasbaar is in de Gouden of Zilveren Weken.
10 pluspunten van de Ik-tas
1 Een krachtige start
In de Gouden of Zilveren Weken leren leerlingen niet alleen elkaar (opnieuw) kennen, maar ook jou als leerkracht of stagiair(e). Door zelf te beginnen met de Ik-tas geef je een mooi en krachtig voorbeeld. De praktijk laat zien dat leerlingen ontzettend nieuwsgierig zijn naar de inhoud van je tas en daarmee naar jou!
2 Verdiepen van onderlinge kennismaking
Nadat de groep kennis heeft gemaakt met de leerkracht, maken leerlingen (dieper) kennis met elkaar. Nieuwe leerlingen krijgen zo meteen een mooie plek in de groep en worden niet onnodig in de schijnwerpers gezet.
3 Geschikt voor alle leeftijden en bouwlagen
De Ik-tas is inzetbaar in de onder- en bovenbouw. Als leerkracht zorg je dat de werkvorm aansluit bij het doel dat jij voor ogen hebt. De tas groeit mee met de interesses en leeftijd van de leerlingen. In de onderbouw bied je ondersteuning bij het presenteren, terwijl de midden- en bovenbouw dit vaak zelfstandiger oppakken.
4 Presenteren in een veilige setting
Naast kennismaken is de Ik-tas een laagdrempelige manier om te oefenen met presenteren. Denk goed na over de opstelling: presentatie in een kring, voor de klas of staand achter/voor de eigen stoel. De extraverte Emiél vindt het waarschijnlijk geen probleem om voor de klas te staan, terwijl de verlegen Valerie dit wel spannend kan vinden.
5 Het gesprek stopt niet na de presentatie
De tas is het begin; het gesprek tussen leerlingen gaat vaak door in pauzes en op vrije momenten. Als leerkracht ben je vooral toeschouwer en zie je hoe kinderen op een natuurlijke manier doorvragen, hun mening onderbouwen en persoonlijke ervaringen delen over hobby’s, geloof of familie.
6 Flexibel in timing, ook bij volle roosters
Zeker in de eerste drukke weken na de vakantie is het soms zoeken naar ruimte voor de Ik-tas. Afhankelijk van de groep duurt een presentatie ongeveer vijf tot tien minuten. De Ik-tas-presentatie kan bijvoorbeeld tijdens eet- en drinkmomenten plaatsvinden. Heb je meer tijd nodig om na te praten? Dat kan ook tijdens het buitenspelen of tijdens de wandeling naar de gymzaal.
7 Veiligheid en maatwerk voor elk kind
Elk kind voelt zich gezien en mag zelf bepalen wat hij of zij deelt. Jij waarborgt een veilige omgeving. Leerlingen (of ouders van de leerling) die aangeven het spannend te vinden, spreek je vooraf kort in de ochtend. Zo blijft het kind niet onnodig gespannen voor de presentatie. Met de leerling bespreek je wat hij/zij nodig heeft en je biedt daar ondersteuning bij. Vaak weten kinderen zelf goed wat hen helpt.
8 Zelfroostering bevordert zelfstandigheid
Vanaf groep 4 kunnen leerlingen zichzelf inschrijven voor de presentatie. Gebruik daarvoor het rooster op het knipvel en laat de kinderen zelf kiezen wanneer ze aan de beurt willen zijn. Zo kan assertieve Achmed zich eerder inschrijven, terwijl afwachtende Amalia liever later aan de beurt komt, na wat meer voorbeelden van klasgenoten.
9 Hoge betrokkenheid, minimale voorbereiding
De nieuwsgierigheid naar wat er uit de tas komt, zorgt voor veel betrokkenheid bij de groep. Omdat de inhoud niet meteen zichtbaar is, blijven de spanning en interesse hoog bij ieder voorwerp dat volgt. Zowel leerling als leerkracht hebben weinig voorbereidingstijd nodig.
10 Meer dan een overdracht
Tijdens deze activiteit ontdek je verrassend veel over een leerling, ook al heb je het online zorgsysteem en de overdracht van je collega grondig doorgenomen. Je ziet de voorwerpen en foto’s die kinderen meenemen en luistert naar de verhalen erachter. Zo leer je wie de leerling écht is en welke waarden voor hem of haar belangrijk zijn.
MAAK JE EIGEN IK-TAS
STAP 1
Voorbereiding door de leerling
Elke leerling verzamelt tien persoonlijke voorwerpen die iets vertellen over wie hij of zij is. Deze voorwerpen worden thuis geselecteerd en meegenomen in een zelf meegebrachte tas. Denk bijvoorbeeld aan:
- een lievelingsknuffel
- een dierbare vakantie- of familiefoto
- een voetbalshirt
- het favoriete boek of speelgoed
- iets wat past bij een hobby of sport
STAP 2
Uitvoering van de presentatie
- De leerling kiest, na het voorbeeld van de leerkracht, zelf een dag of moment in het rooster waarop de Ik-tas wordt gepresenteerd.
- De presentatie duurt vijf tot tien minuten.
- De leerling haalt de voorwerpen één voor één uit de tas, toont ze aan de klas en vertelt er kort iets over. Voorbeeld: “Dit is mijn tennisbal. Ik heb deze meegenomen, omdat ik sinds kort op tennis zit. Ik train twee keer per week en vind het heel leuk.”
STAP 3
Afsluiting
Na afloop van de presentatie mogen klasgenoten vragen stellen over de voorwerpen of het verhaal van de leerling. Dit stimuleert luistervaardigheid, interesse in elkaar en groepsbinding. Geef ruimte voor het gesprek tussen de leerlingen. Klasgenoten leren elkaar op een persoonlijke en respectvolle manier beter kennen. Welke overeenkomsten zien ze bij elkaar? Tegelijkertijd ervaart iedere leerling succes, groeit in zelfvertrouwen en leert spelenderwijs presenteren.
Tips om jouw leerlingen te begeleiden
- Stimuleer leerlingen om in korte, volledige zinnen te verwoorden wat ze hebben meegenomen en te beargumenteren waarom.
- Bied ondersteuning aan leerlingen die het spannend vinden om te presenteren. Dit kan door samen te oefenen, vragen te stellen tijdens het presenteren of de leerling te helpen met het formuleren van zinnen.
- Creëer een veilige sfeer, waarin ieder kind zich gezien en gehoord voelt. Bespreek voor de eerste presentatie wat luisteren en respectvol reageren betekent. Laat de klas zelf afspraken bedenken. Wat zou jij fijn vinden als je een presentatie geeft voor de groep? Schrijf de afspraken op, bewaar ze en verwijs ernaar als een nieuwe presentatie begint. Dit geeft ook mogelijkheid tot evaluatie.
