Inloggen
Abonneren
Contact
Met Engels brengen we de wereld de klas in
“Wij bieden vroeg vreemdetalenonderwijs Engels aan om bij te dragen aan betekenisvol leren en wereldburgerschap.” Marjolein Reurink en Helen de Lange van basisschool De Veldrakker in Nieuwegein vertellen welke keuzes dit vraagt van hun schoolteam en waarom professionalisering, geduld en visie onmisbaar zijn. Wat kunnen andere scholen hiervan leren?
Foto’s Vincent van den Hoogen
Bij jullie op school staat Vroeg Vreemdetalenonderwijs Engels (VVTO Engels) al jaren als een huis. Waarom is dit zo belangrijk voor De Veldrakker?
“Onze leerlingen zijn de wereldburgers van de toekomst en Engels zullen ze daarbij gebruiken als
lingua franca, of het nu gaat om handel, politiek of wetenschap, of games en social media. Ons burgerschapsbeleid draait daarom volledig om wereldburgerschap en Engels. Daarom staat het in ons rooster als vak apart, maar we bieden Engels ook volop aan in samenhang met andere vakgebieden.”
Is Engels onderwijs zonder burgerschapsopdracht niet al lastig genoeg voor een basisschool?
“Net als bij burgerschap moet je Engels niet zien als iets wat bijdraagt aan werkdruk, maar als een element dat je in je onderwijs kunt verweven. Dat gaat niet vanzelf: je moet er goed over nadenken, overleggen, uitproberen, evalueren en de cyclus telkens opnieuw doorlopen, zodat het steeds beter aansluit op de overige activiteiten van de leerlingen. Van stapelen naar puzzelen dus.
We verbinden Engels met burgerschap, maar ook met allerlei andere vakinhoudelijke doelen, van aardrijkskunde tot handvaardigheid. Door die vakintegratie krijgt Engels meer betekenis en leren de kinderen met plezier. Het resultaat: geen waslijst aan woorden die ze uit het hoofd leren, maar de kennis en ervaring om wereldwijd contact te maken en samen te werken.”
“Kennis en ervaring opdoen om wereldwijd contact te kunnen maken”
Voorlezen in het Engels
Kun je een voorbeeld geven van geïntegreerd Engels?
“In groep één en twee hoor ik vaak Engelse liedjes als ik door de gang loop, net als ‘Now we put our jackets on,’ en ‘Good morning’. In een andere klas leest de juf graag voor in het Engels. Iedere leerkracht heeft de vrijheid om het Engels vanuit het hart in te passen. Tot op zekere hoogte natuurlijk, want we blijven een reguliere school met lesdoelen.
Als je het zingen van een lied wilt uitbouwen naar een muziekles, dan moet je naast taaldoelen ook vakinhoudelijke doelen stellen. Dat doen we met de CLIL-didactiek, Content and Language Integrated Learning. Zo maakten de kinderen in groep acht onlangs Engelse posters en quizzen in het kader van een project over Zuid-Amerika. De leerlingen dompelden zich onder in Zuid-Amerikaanse sferen door typische gerechten te maken, waarbij ‘boter en meel’ natuurlijk ‘butter and flour’ wordt. De afsluitende presentaties voor de ouders deden ze in het Engels.
Door afwisselende werkvormen in te zetten en samen te werken, hadden de leerlingen niet alleen veel plezier, maar leerden ze ook meer dan met een afzonderlijk hoofdstuk aardrijkskunde en een hoofdstuk Engels mogelijk zou zijn geweest. Het geheel werd meer dan de som der delen, omdat het onderwijs, daar komt het weer, betekenis kreeg.”
Hoe komt een schoolteam via ‘Good Morning’ bij CLIL?
“Er is geen gouden formule. Er is van alles mogelijk, maar wat je doet moet aansluiten bij de missie en visie van de school en daarmee uiteraard bij de kinderen en de schoolfilosofie. Om diezelfde reden kan ik iedereen aanraden samen te werken met Nuffic, de Nederlandse organisatie voor inter-
nationalisering in onderwijs. De medewerkers van Nuffic ondersteunen scholen met workshops en begeleiding op maat. Zo kwamen ze vorige maand nog op bezoek tijdens onze studiedag rond wereldburgerschap om het team meer informatie te geven over interculturele competenties.
Met het leerteam Engels en wereldburgerschap van onze scholenstichting Robijn bezoeken wij op onze beurt graag hun jaarlijkse conferentie en we volgen webinars over verschillende onderwerpen. Zo breiden we onze kennis uit en doen we inspiratie op. Dat verwerken we in een beleidsplan waarin alle doelen en afspraken zijn opgenomen. Dit evalueren we regelmatig en stellen we bij waar nodig.
Zo krijgen de nieuwe kerndoelen SLO ook een plek en kunnen we die op juiste wijze implementeren. Er is gaandeweg een duidelijk raamwerk ontstaan waarop we altijd kunnen terugvallen.”
Welke VVTO-activiteiten zijn typisch voor De Veldrakker?
“We hebben onze eigen eindtoets Engels ontwikkeld op ERK-niveau (Europees Referentiekader) voor schrijven, lezen, spreken en luisteren. Inmiddels nemen we die toets jaarlijks af bij alle groep-achters van de tien scholen van onze stichting. Het toetsmoment is altijd een feest: iedereen doet mee en niemand kan zakken, want iedereen heeft immers een niveau.
Praten in het Engels met Tsjechische leeftijdsgenoten.
Daarnaast hebben we voor de bovenbouwleerlingen veel uitwisselingen met Duitse leerlingen gedaan met hulp van een Erasmus+-subsidie. Dat hebben we helaas niet in die omvang kunnen volhouden: steeds meer ouders zagen het niet zitten om hun zoon of dochter een week in een gastgezin onder te brengen of konden zelf geen thuis bieden aan Duitse leerlingen. Hopelijk zijn dergelijke uitwisselingen in de toekomst weer mogelijk. Tot die tijd leggen we online contact met scholen in Europa via het Europese eTwinning-programma. Het contact met leeftijdgenoten maakt het leren van een taal zo betekenisvol!
Ook organiseerden we jarenlang ‘De Veldrakker Got Talent’-middagen. Daarbij nodigden we ouders uit om te laten zien wat we in het Engels hadden geleerd en geoefend. Heel leuk en succesvol, maar corona maakte daaraan een einde.”
Jullie aanbod verandert dus geregeld?
“Ja. Dat komt soms door overmacht, soms omdat het niet meer past bij de leerlingpopulatie en soms omdat het als schoolteam zoeken is naar de juiste aanpak. Een voorbeeld van zo’n verandering is de recente overstap naar een methode die veel gebruikmaakt van Total Physical Response. Daarbij zitten onze leerlingen niet met een werkboek voor hun neus, maar lopen ze rond en leggen contact in de klas om een opdracht samen uit te voeren.
De rode draad van ‘betekenisvol communiceren leer je door te doen’ is in de loop der jaren hetzelfde gebleven, maar wat we daarvoor doen verandert telkens. Dat is het uitdagende maar vooral ook het leuke aan onderwijs: je blijft je ontwikkelen.”
Ontwikkelen betekent ook uit je comfortzone stappen…
“En het kost tijd. Beginnende leerkrachten weten wat hier van ze verwacht wordt, maar ze moeten wel de tijd krijgen om hun draai te vinden op een school met nieuwe collega’s, methodes en leerlingen. Door de Engelse verdieping helder op te nemen in het beleidsplan en jaarplan van de school, maak je die opstart voor hen makkelijker.
Kinderen van De Veldrakker in gesprek naar aanleiding van de gespreksdobbelstenen.
We gebruiken bijvoorbeeld gespreksdobbelstenen. Daar moet je maar net tegenaan lopen. En die Engelse boekenkasten op de gang, die heb je ook niet meteen gevuld. Er staan heel wat boeken tussen van collega’s die ze op vakantie op de kop hebben getikt. Ook door verschillende subsidies en schenkingen hebben we onze collectie kunnen uitbreiden. Alles wat we hebben opgebouwd, is te danken aan inzet, maar geduld is ook een schone zaak.”
Was er een moment waarop jullie merkten dat jullie aanpak echt succesvol was?
“Eén moment? Ik zie hoe collega’s het Engels iedere dag inpassen, terwijl de leerlingen tegelijkertijd werken aan zoveel andere kerndoelen. Ze maken kerstkaarten in het Engels, maar wel met avatars, zodat ze ook werken aan hun digitale vaardigheden. Via eTwinning zingen de kinderen samen met Tsjechische leeftijdgenoten verjaardagsliedjes in het Engels. Een kind vraagt via de videoverbinding uit pure interesse aan een leeftijdgenoot in Noorwegen of hij ook een huisdier heeft, direct aansluitend op een Engels huisdierenproject…
Met het Engels komen echte verhalen, contacten en ervaringen de klas binnen. Zo worden onze leerlingen nieuwsgierige en open wereldburgers.”
