Profile

Dé basis voor het basisonderwijs

Interviews
16/06/2026
Leestijd 3-4 minuten
Geschreven door Redactie JSW

Wat vind jij? Omgaan met uitdagend gedrag

In elke JSW dagen wij onderwijsprofessionals uit om te reageren op een prikkelende stelling. De stelling luidt: Omgaan met uitdagend gedrag kost energie en aandacht die vaak ten koste
gaat van de rest van de klas. We legden deze stelling voor aan Evelien Bakker, Jesper Bongers en Tessa de Bok. Hun reacties lees je hieronder.

Wat vind jij? Sluit jij je hierbij aan, of denk je er heel anders over? Laat gerust een reactie achter en deel je mening met ons.

Save the children

Wil jij in een van de volgende edities jouw mening delen? Stuur een berichtje naar jsw@zwijsen.nl

Evelien Bakker

Omgaan met uitdagend gedrag kan veel van een leerkracht vergen. Het kan het pedagogisch klimaat negatief beïnvloeden en effectieve leertijd kosten. De mate waarin dit gedrag invloed heeft op een leerkracht of de groep hangt af van verschillende factoren, zoals de bekwaamheid van de leerkracht en de dynamiek in de groep. Ook het schoolbeleid op het gebied van gedrag is een belangrijke factor. Een effectieve aanpak, zoals Positive Behavior Support, kan de negatieve invloed van ongewenst gedrag beperken en positief gedrag stimuleren.

Naast een goede aanpak binnen de school is ook het ondersteunen van de leerkracht belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan coaching of het inschakelen van een orthopedagoog. Als de leerkracht effectief kan omgaan met uitdagend gedrag, komt dat het werkplezier, de ondersteuning van de leerling met een hulpvraag en de leskwaliteit voor de hele groep ten goede.

Evelien Bakker is orthopedagoog bij Stichting AnnoNu.

Een effectieve aanpak, zoals Positive Behavior Support, kan de negatieve invloed van ongewenst gedrag beperken en positief gedrag stimuleren.

Jesper Bongers

Leerkrachten worden vaak aan- gespoord om hun ­focus op de leer­resultaten te leggen. Dat is immers makkelijk meetbaar en zo kunnen we uit- spraken doen over ‘de landelijke kwaliteit van het onderwijs’. Daarbij wordt te vaak voorbijgegaan aan de voorwaarden om tot leren te komen. Er wordt van leerkrachten verwacht dat ze, alsof het niets is, een veilig klassenklimaat voor hun leerlingen kunnen neerzetten. Dat vraagt tijd om te experimenteren. Wat voor Merve werkt, werkt niet automatisch ook voor Silas.

Elke leerling heeft er baat bij dat het fijn voelt in de klas. Daarbij moet je steeds verschillende belangen
afwegen: het belang van de leerling die uitdagend gedrag laat zien, van de rest van de klas, van de leerkracht én van de voortgang van de les.
Op basis daarvan maak ik mijn afweging. En als dat niet goed is gegaan, is er morgen weer een dag!

Jesper Bongers is docent drama en Nederlands bij de opleiding Leraar Basisonderwijs van Avans Hogeschool in Breda.

Op basis daarvan maak ik mijn afweging. En als dat niet goed is gegaan, is er morgen weer een dag!

Tessa de Bok

Omgaan met uit- dagend gedrag kost energie, zeker in het speciaal basis- onderwijs. Boze uitbarstingen, grof taalgebruik of fysieke onrust vragen direct om aandacht. Toch hoeft dit niet ten koste te gaan van de rest van de klas. Als startende leerkracht merkte ik hoe snel ik focuste op wat ik níet wil zien, met een negatieve sfeer tot gevolg.

Inmiddels werk ik vanuit duidelijkheid, voorspelbaarheid en volgens de aanpak Positive Behavior Support. Door gewenst gedrag expliciet en zichtbaar te bekrachtigen, geef ik de norm aan, zonder een kind af te
wijzen. Ik benoem gedrag, niet de leerling: “Dit gedrag vind ik nu niet passend.” Zo blijft de relatie intact en weten leerlingen wat er van hen verwacht wordt. Als een leerling bijstuurt, beloon ik dat direct. Dat geeft eigenaarschap en succeservaring.
Onze rusttafel biedt ruimte om te herstellen. Een leerling mag boos zijn, maar wel binnen heldere grenzen. Zo kan de rest van de groep verder leren.

Tessa de Bok is leerkracht van groep 5 in het speciaal basisonderwijs.

Onze rusttafel biedt ruimte om te herstellen. Een leerling mag boos zijn, maar wel binnen heldere grenzen. Zo kan de rest van de groep verder leren.