Inloggen
Abonneren
Contact
De mythe van de veilige klas
In de hoek van mijn lokaal lagen omgevallen stoelen en een tafel. Een kwartier eerder had Lisanne ze omgegooid, scheldend, spugend, slaand. Ik had haar krijsend naar de time-outplek gebracht om af te koelen. Het escaleerde verder, dus banjerde ik naar de directeur. Daar bedaarde ze. Terug in de klas stonden de stoelen en tafels weer recht en waren de kinderen ’gewoon’ aan het werk. Een kind troostte een ander. Geen paniek.
“Gaat het, meester?” vroeg Sander.
Dít is een veilige klas.
Dat klinkt als een provocatie. Volgens het protocol van de inspectie, en de gemiddelde mail van bezorgde ouders de volgende ochtend, is een klas met vliegend meubilair per definitie onveilig. Dus moet er een plan komen. Een observatie. Een specialist die komt helpen met ‘groepsgeluk’. Gladstrijken, tot alle
rimpels uit de vijver zijn verdwenen.
Maar houden we onszelf dan niet voor de gek? We lijken in het onderwijs verslaafd aan de afwezigheid van wrijving. We verwarren een rimpelloos wateroppervlak met een gezond klimaat. En in de Gouden Weken proberen we een klas te creëren waarin elk scherp randje preventief wordt afgevijld.
Natuurlijk is voorkomen beter dan genezen. Niet elke Lisanne bedaart bij de directeur. En toch: of een groep bevriest of incasseert, maakt een wezenlijk verschil. Dát vertelt je of een klas veilig is. Helaas vraagt niemand daarnaar. Als ouders aan de bel trekken, is het oordeel al geveld. En zo wordt de machine aangezwengeld. Het resultaat is een klas die er veilig uitziet. Prachtig. Goud. En tegelijk volkomen leeg.
Wat de machine weghaalt, kan juist zijn wat een kind het meest nodig heeft: de ervaring dat iets heftig kan zijn en daarna overwaait. Dat je na een storm gewoon weer naast elkaar zit. Dat je leerkracht er nog steeds is. Die ervaring kun je niet inplannen en niet afvangen. Die ontstaat alleen als je het doelbewust laat gebeuren.
Een kind dat zwijgt omdat het weet dat openheid gedoe oplevert, heeft zeker iets geleerd. Alleen niet wat je hoopt. En een kind dat stil blijft om escalatie te voorkomen, durft ook niet te praten als het écht ergens mee zit. Dat maakt de veiligste klas soms ook de gevaarlijkste: veiligheid die je afdwingt, is geen veiligheid.
Veiligheid zit niet in voorkomen, maar in samen doorstaan
Veiligheid groeit niet in klassen zonder gedoe, maar in klassen die gedoe kennen en het doorstaan. Lisanne wist dat ook. Toen ze een kwartier later haar hoofd om de hoek stak en verontschuldigend vroeg of ze weer naar binnen mocht, wees
Sander naar haar stoel. Ik glimlachte en knikte. Ze ging zitten. Gewoon.
Dát zijn Gouden Weken!
