Profile

Dé basis voor het basisonderwijs

Taal
16/09/2020
Leestijd 3-4 minuten
Geschreven door Marieke Baselmans

Een nieuw leesjaar!

Bij de start van een nieuw leesbevorderingsjaar tips voor de leukste leesboeken. Om je leerlingen te omringen met mooie, spannende of grappige boeken én om de Kinderboekenweek 2020 mee in te luiden.

Save the children

Tijdens de Kinderboekenweek (30 september tot en met 11 oktober 2020) ga je samen met je leerlingen terug in de tijd. Boeken brengen geschiedenis tot leven, waardoor de wereld van vroeger tastbaar wordt. Lees spannende verhalen over ridders, verplaats je in oorlogstijd of kom van alles te weten over de Oudheid. Het Kinderboekenweekgeschenk 2020 is geschreven door Arend van Dam, die als geen ander de geschiedenis op een boeiende manier weet te beschrijven voor kinderen. Voor zijn boek De reis van Syntax Bosselman. Verhalen over de slavernij won hij de Archeon Thea Beckmanprijs 2018 en een Zilveren Griffel in 2019. Ook De bromvliegzwaan en andere verhalen over onze taal viel dat jaar in de prijzen: in 2019 werd het boek bekroond met een Vlag en Wimpel. De maker van het Prentenboek van de Kinderboekenweek 2020 is Mylo Freeman, bekend van haar boeken over het prinsesje Arabella. Verschillende boeken die zich afspelen in het verleden, sluiten niet alleen goed aan bij de Kinderboekenweek 2020, maar ook bij thema’s die spelen in de verschillende bouwen.

Kinderboekenweek: onderbouw
Voor groep 1 en 2 schreef auteur en schoolschrijver Rian Visser het prentenboek De steen en de tijd. In dit boek volg je een oude zwerfkei. In een ijstijd, 150.000 jaar geleden, glijdt een steen vanuit het noorden naar Nederland. De reis duurt eeuwen, maar de steen is geduldig. Dan smelt het ijs. Boeren zetten de steen rechtop en krijgen er een band mee. Later komen er Romeinen, ridders en stedelingen voorbij. De tijd gaat steeds sneller. Wie kijkt er nog om naar de steen? De steen en de tijd werpt een poëtische blik op de geschiedenis, bezien vanuit een zwerfkei. Deze titel is een van de twintig thematitels van de CPNB. De bijbehorende Digibordles is bedoeld voor de onderbouw van het basisonderwijs en bevat verwerkingsopdrachten bij het prentenboek. Dit prentenboek is heel geschikt om er een verteltafel bij te maken. Rian Visser geeft hiervoor in haar lesbrief prachtige voorbeelden die je samen met je leerlingen zelf kunt uitwerken (kijk op: www.rianvisser.nl).

Het boek 'De steen en de tijd'

Kinderboekenweek: middenbouw
Historische kinderboeken laten je leerlingen vroegere tijden herbeleven. Denk bijvoorbeeld aan het boek De zee kwam door de brievenbus. Een geschikt boek voor in groep 6, wanneer de watersnoodramp aan bod komt. Het verhaal speelt zich af in februari 1953 als het heel hard begint te stormen. Liesje wordt ‘s nachts wakker gemaakt door haar moeder. De zee komt eraan en ze moeten de spullen veiligstellen. De stoelen worden op tafel gezet, belangrijke spullen en wat eten wordt in een kussensloop mee naar boven genomen en de familie trekt zich terug op de slaapkamers. Al gauw blijkt dat dat ook niet hoog genoeg is, de zee komt wel erg ver omhoog. Van vader krijgen ze zwemles op een houten stoel. Minuten, uren en zelfs dagen kruipen voorbij. Het water blijft maar stijgen, zelfs als het gezin denkt dat de vloed geweest is, blijft het water maar stijgen. Het eten en drinken raakt op en het is ijskoud. Het duurt zo lang voor er hulp komt. Als er weer een bootje met mensen langskomt, klimt vader het dak op. Hij hijst zijn dochters ook het dak op. Fragment: ‘Gillend probeerde ik papa vast te grijpen. Hij sloeg mijn handen weg. Ik zag zijn tanden glinsteren. Hij leek een bange hond die gaat bijten. Hij zei iets tegen me, maar ik kon hem niet verstaan. Zijn woorden waaiden weg. Ik plaste in mijn broek van angst. Toen gooide hij me van het dak af.’

Kinderboeken: bovenbouw
Bij verhalen over De Tweede Wereldoorlog is het boek Hoe fel de zon ook scheen van Arend van Dam een aanrader. Twintig verhalen over kinderen en volwassenen, zoals Anne Frank, Miep Gies, George Maduro of de ‘Soldaten van Oranje’, in de oorlog vanuit geheel diverse omstandigheden en standpunten, maar allemaal prachtig beschreven door deze rasverteller Van Dam. De auteur brengt deze personen in dit boek tot leven en door al die verhalen bij elkaar leer je heel veel over deze periode uit de geschiedenis. Elk verhaal heeft naast de titel ook een ondertitel waaruit blijkt welk onderdeel van de oorlog erin aan bod komt: de Jodenvervolging, de Duitse inval, het verzet, dwangarbeid in Duitsland, de Hongerwinter, de Japanse bezetting of de invasie van Normandië. In het voorwoord legt de schrijver zijn titelkeuze uit, voortkomend uit de verbazing die hij voelde als kind toen hij hoorde dat de zon fel scheen toen de Duitsers Nederland binnen vielen. Hij stelde zich altijd een sombere tijd voor: grijze luchten, alles in zwart-en-wit, hoe kon dan de zon toch schijnen?

2 leestips

Arend van Dam, Dat is snel (Holkema & Warendorf, 2018)
In dit boek weet Arend van Dam met woorden op AVI M4- en E4-niveau prachtige teksten te maken over vroeger. De drie verhalen over Albert Einstein, Anton Fokker en de gebroeders Spijker beginnen met dat de hoofdpersonen zelf nog kinderen zijn. Deze kinderen hebben allemaal een droom. Jezelf heel snel vooruit bewegen op de grond of in de lucht. De illustraties van Alex de Wolf verdelen de tekstfragmenten in stukken en verduidelijken de tekst.

Rob Ruggenberg, Piratenzoon (Querido, 2019)
De boeken van Rob Ruggenberg gaan allemaal over waargebeurde avonturen met een rol voor jongeren die echt bestaan hebben. Net als voor zijn andere boeken, Het verraad van Waterdunen, Slavenhaler, Manhatan, IJsbarbaar, De boogschutter van Hirado en Haaieneiland, heeft de auteur ook voor zijn boek Piratenzoon veel research gedaan en de route gevolgd van Marokko naar Sluis, Zeeuws-Vlaanderen, net zoals de echt bestaande historische hoofdpersonen Zain en Ghalib. Om zich te verdiepen in de geschiedenis van de Spaanse galeien en de moorse galeislaven.