Profile

Dé basis voor het basisonderwijs

Taal
30/11/2021
Leestijd 4-5 minuten
Geschreven door Marieke Baselmans

Handboeken die je inspireren

Bijblijven op leesbevorderingsgebied. Hoe doe je dat als leerkracht? Laat je informeren en inspireren door de onlangs verschenen handboeken over dit onderwerp.

Save the children

Lefébure (2021) beschrijft het treffend in het boek Lees, verwonder en … schrijf! ‘Lezen is slim, dit omdat het goed is voor de sociale ontwikkeling, het trainen van het concentratievermogen. Ook creatief schrijven is belangrijk voor het leesproces. Onderzoek wijst uit dat kinderen door creatief te schrijven beter gaan lezen, hun zelfvertrouwen groeit en ze met meer plezier gaan lezen en schrijven.’ Met haar boek wil de auteur kinderen in aanraking brengen met een breed scala aan boeken en laten zien dat er bij elk kind wel een boek past. De lees- en schrijfopdrachten die je in het boek vindt, maken onder meer gebruik van gedichten, weetjesboeken, grappige krantenartikelen, tijdschriften en encyclopedieën. Een praktisch boek volop creatieve ideeën die deze schoolschrijver zelf ook uitvoerde op diverse basisscholen.

1. Handboek jeugdliteratuur
Waarom zou je lezen? In dit Handboek jeugdliteratuur zijn leesaanbod en leesplezier het uitgangspunt (Moolenaar & Meelis-Vorma, 2021). Om van daaruit te werken aan bewustwording van het eigen leesgedrag door de leerlingen en ze inzichten te geven in verhalen. De opgenomen doorgaande lees- en leerlijn met lessuggesties per groep maakt het een praktisch handboek voor je team. Bij de lessen wordt steeds een onderscheid gemaakt tussen de onervaren lezer, de incidentele lezer en de ervaren lezer. De auteurs willen de gebruikers van het boek meegeven dat van belang is dat leerlingen weten waarom je leest. Dat praten over boeken de leesbeleving verdiept en dat dit kinderen motiveert om weer meer te lezen. En dat je leerlingen door literatuurlessen het boek (opnieuw) ontdekken en dat ze daarbij (in)direct ook aan de ontwikkeling van hun literaire competentie werken.

Praten over boeken verdiept de leesbeleving en dat motiveert kinderen om meer te lezen

2. Leren lezen doe je met je lijf
In Leren lezen doe je met je lijf beschrijft Vuure (2020) haar aanpak, gestoeld op haar veertig jaar ervaring, in het begeleiden van kinderen met leesachterstanden. Zij pleit ervoor om bij een leesachterstand niet in te zetten op eindeloos oefenen. Maar eerst de oorzaak van het leesprobleem te achterhalen. Is een kind in zijn of haar ontwikkeling wel aan lezen toe? Hoe is de samenwerking van de ogen? Kunnen deze een rustig beeld creëren? In het boek staat vervolgens beschreven hoe leerlingen al spelenderwijs grote stappen kunnen maken. Door motorische oefeningen, visuele training en het aanbieden van driedimensionale letters. Van de auteur verscheen eerder ook het boek Dyslexie en touwtje springen.

3. Lekker lezen
Lekker lezen. Over het belang van leesmotivatie biedt inspiratie om kinderen aan het lezen te krijgen en te houden (Segers, 2019). Aan de hand van de resultaten uit wetenschappelijk onderzoek geven verschillende auteurs een inkijkje in hoe leesmotivatie het beste kan worden gestimuleerd. Het is het resultaat van het wetenschappelijk congres dat Stichting Lezen eind 2018 organiseerde. In achttien artikelen wordt het begrip leesmotivatie onder de loep genomen. Wat is leesmotivatie precies? Hoe ziet de leesmotivatie van de huidige generatie kinderen eruit? Welke redenen hebben ze om wel of niet te lezen? En aan welke kenmerken voldoet motiverend literatuuronderwijs?
De bijdragen bieden zowel theoretische als praktische inzichten. Deze bundel is bedoeld voor iedereen die gericht en onderbouwd aan de slag wil gaan met leesmotivatie en leesplezier.

Leescoördinator
Ben je leescoördinator op je school? Of als leerkracht verbonden aan de werkgroep lezen? Vraag dan eens tijd in de teamvergadering om de nieuwe inzichten uit de bovengenoemde handboeken te bespreken met je team. Maak een korte samenvatting, PowerPointpresentatie of vertel over jouw bevindingen en voorbeelden die je uitvoerde in je eigen groep, geïnspireerd op deze handboeken.
Laat het niet bij een vergadering, maar zet in overleg met je managementteam lezen op iedere teamvergadering, studiedag of werkbijeenkomst op de agenda.
Open met een mooi gedicht. Stichting Plint geeft het prachtige tijdschrift Dichter uit, waar je veel inspiratie uit kunt halen (www.plint.nl). Of draag een voorgelezen vers van een leerling uit je klas voor.
Ook als energizer gedurende de vergadering kun je boekfragmenten voorlezen, je collega’s meenemen in een kort verhaal of een stuk van de Grote Vriendelijke Podcast laten luisteren als inspiratie. Door lezen en leesbevordering op de agenda te zetten, straal je naar je team uit: lezen doet er toe. Als je zelf enthousiasme voor lezen en actuele boeken uitstraalt, heeft dat een positieve weerslag op je collega’s. En dat komt de leescultuur op jullie hele school weer ten goede.
Verder kun je ook een gratis abonnement nemen op het tijdschrift Lezen van Stichting lezen. Boordevol interviews met kinderboekenauteurs, feiten over lezen, nieuwste ontwikkelingen op het gebied van leesbevordering (www.lezen.nl).

2 Leestips

Li Lefébure, Lees, verwonder en … schrijf! (Clavis, 2021)
In haar handboek beschrijft de auteur een opdracht aan de hand van haar leesboek Een vreemde aap. Over Jane Goodall die jarenlang onderzoek deed naar chimpansees in het wild. Ze daagt kinderen uit om ook een verhaal over een aap te schrijven. Lees als leerkracht eerst het eerste hoofdstuk voor. Laat je kinderen bedenken hoe het verhaal volgens hen verder gaat.

Anke Kuhl, Nee hè. Zo ging het echt (Luitingh-Sijthoff, 2021)
De Duitse auteur-illustrator heeft met Nee hè. Zo ging het echt een graphic novel geschreven over een gezin bestaande uit vader, moeder, zus en Anke. Ze beschrijft verschillende situaties die te maken hebben met opgroeien en het gezinsleven. De verschillende situaties worden beschreven in korte (strip)verhalen. Doordat de hoofdpersonen hetzelfde zijn in alle verhalen leest het boek lekker weg. De verhalen beschrijven vrolijke en serieuze gebeurtenissen, zoals ruzies en omgaan met nare gedachten. De afwisseling met bijvoorbeeld verhalen over heuse riddergevechten met toiletborstels zorgen dat het boek luchtig blijft. Qua stijl lijkt het op de stripboeken over Jan, Jans en de kinderen. Ook voor de oudere lezer geeft het veel herkenning uit de beschreven jeugd uit eind jaren 70, begin jaren 80.