Profile

Dé basis voor het basisonderwijs

Taal
03/03/2020
Leestijd 3-4 minuten
Geschreven door Marieke Baselmans

Hoekenwerk met prentenboeken

Hoeken kunnen worden ingezet in groep 1 tot en met groep 8. Een prentenboek en vertelplaten vormen een ideaal uitgangspunt voor de opzet van de diverse hoeken.

Save the children

Hoeken bieden mogelijkheden tot differentiatie, natuurlijke taalgebruikssituaties, leesbevordering, sociale ontwikkeling en actualiteit. Bovendien sluiten ze aan op de leerbehoeften van kinderen. Je kunt hoeken in de klas inzetten om de geleerde stof na de instructie te verwerken of om te differentiëren.

Uitnodigende prentenboeken mogen in een leeshoek niet ontbreken

Leeshoek
Een leeshoek is eenvoudig te creëren. Hang aan de muren posters met letters, versjes of afbeeldingen van boeken. Of versier grote kartonnen letters. Laat je leerlingen een eigen bord maken met daarop: ‘Leeshoek’. Denk ook eens aan het laten maken van boekenleggers en slingers van iedere gelezen bladzijden. Natuurlijk mag een uitnodigend boekenrek met een divers aanbod aan (prenten)boeken niet ontbreken. Een kast met mandjes met versjes, tijdschriften, moppen en raadsels en een tafel met tablet met apps met boeiende interactieve verhalen maakt de hoek compleet.

De speel-verteltafel
De speel-verteltafel is een plek waar kinderen een verhaal kunnen naspelen, waarbij ze hand- en vingerpoppetjes en attributen gebruiken, zoals die in het verhaal voorkomen. Zo komt het verhaal echt tot leven en dit bevordert het taalbegrip en de woordenschat. Een woord uit een verhaal begrijpen is één ding, maar het woord zelf ook gebruiken in een situatie is nog beter. Niet ieder verhaal is geschikt voor een verteltafel. Kies voor de eerste keer een prentenboek met een duidelijk na te spelen verhaallijn, en een gemakkelijk na te bootsen omgeving. Je kunt het verhaal op speelplankaarten ophangen, met de belangrijkste kernwoorden erbij. Zo zien de kinderen goed de verhaallijn, en kunnen ze die goed volgen.

Schrijfhoek
Een prentenboek is uitermate geschikt om te ontdekken hoe een goed verhaal in elkaar zit. Dit helpt je leerlingen weer bij het schrijven van eigen teksten en verhalen. Laat ze in de schrijfhoek eens een verhaalschema bij een prentenboek maken. Gebruik hiervoor kaarten waarop staat: ‘De hoofdpersoon wil graag…, maar het probleem is…’ op het einde. Geef ze daarna een gerichte vervolgopdracht: bijvoorbeeld om een ander einde van het verhaal te schrijven, of het verhaal te herschrijven, maar dan vanuit het perspectief van een ander hoofdpersonage. Een eigen boek maken met verschillende schrijfmaterialen of digitaal, is ook een mooie activiteit voor in de schrijfhoek.

Ontdekhoek
Het prentenboek Armstrong van uitgeverij De Vier Windstreken, over de eerste reis naar de maan, is grotendeels waar. De uitdagingen en problemen die creatief moesten worden opgelost, de fouten en successen, het is allemaal ongeveer gebeurd zoals het in het verhaal wordt opgetekend. De hoofdpersonage, een kleine muis, heeft een droom: ‘Ik word de eerste muis op de maan.’ De mensen houden nauwlettend in de gaten waar de kleine muis mee bezig is. De prachtige potloodtekeningen tonen zijn reis naar de maan. En als op 21 juli 1969 de eerste mens op de maan komt, blijkt er al een voorganger een kleine vlag te hebben gepland. Bijzonder aan het boek is dat achterin een kleine geschiedenis van de ruimtevaart staat.

Kunsthoek
Hoofdpersonage Greetje in het prentenboek Dulle griet, uitgegeven door de Eenhoorn, was een heel lief kind, tot ze oud genoeg was om stout te worden. Vanaf toen deed ze alles wat niet mocht. Ze vloekte en tierde, ze stampte en klopte. Greetje werd Griet en nog later Dulle Griet. ‘Loop naar de hel’, zeiden de mensen tegen haar. En dat deed ze. Geert de Kockere schreef in dit verhaal op wat hij zag in het schilderij van Pieter Bruegel, dat staat afgebeeld op de achterkant van het boek. Je leerlingen kunnen zich ook afvragen: wat zie ik allemaal? En wat zou de schilder ermee bedoeld hebben? Het verhaal is op een heel poëtisch, ritmische manier geschreven, met veel alliteraties en herhalingen. In combinatie met de illustraties uit het boek van Carll Cneut is het boek een waar kunstwerk. Dat vraagt om dieper op in te gaan. Bijvoorbeeld aan de hand van de lesbrief die bij het boek is gepubliceerd. Deze kunnen leerlingen zelfstandig tijdens het hoekenwerk maken.
Voor wie zijn leerlingen zelf creatief met een bestaand boek aan de slag wilt laten gaan, haalt volop inspiratie uit het boek Boekselen van Loes Vork (zie www.boekselen.nl). Het boek beschrijft hoe je een afgedankt boek kunt gebruiken om op een speelse manier bezig te zijn met taal. Tijdens het ‘boekselen’, oftewel het knutselen met boeken, veranderen je leerlingen een boek in hun eigen creatieve speeltuin. Waarbij letters, woorden en zinnen centraal staan.

Rekenhoek
Ook in de rekenhoek kun je prentenboeken, bijvoorbeeld het rekenprentenboek Wat ruik ik daar? van Zwijsen, inzetten. Doordat rekenbegrippen behorend bij tellen en meten worden benoemd tijdens het voorlezen, kunnen kinderen zich die eigen maken. Met prachtige illustraties van Alex de Wolf.

3 leestips

Edward van de Vendel, Iedereen heeft talent werkboek (Meis en Maas, 2018)
Zingt je leerling graag of heeft het danstalent, of staat je liever achter de camera’s? Je leerlingen kunnen hun talenten ontdekken met het werkboek van Kinderen voor Kinderen. Het bevat handige tips en opdrachten, zoals het leren schrijven van jouw eigen lied, nog beter te leren zingen, jouw eigen stijl ontwerpen, een coole dans bedenken én jezelf presenteren. Het boek is een naslagwerk voor het organiseren van hoeken in de midden- en bovenbouw.

George Johansson, Karel Klus bouwt een auto (Christofoor, 2011)
Karel Klus heeft zoveel verzameld dat hij alle onderdelen heeft die nodig zijn om een auto te maken. Stap voor stap wordt de auto opgebouwd, dat te zien is op de paginavullende illustraties. Leuk detail: de humoristische gedachten van zijn meedenkende hond Boris. Over Karel Klus verschenen nog vier prentenboeken, waarin hij telkens iets anders bouwt.

Anke van Boxmeer en Els van Dijck, Spelen met prentenboeken (Lemniscaat, 2018)
Het is gemaakt in samenwerking met de Kleuteruniversiteit, die al veel projecten heeft gemaakt bij prentenboeken. In het boek staan klassiekers, bijvoorbeeld De Gruffalo, maar ook nieuwe boeken, zoals Tangramkat. Alle titels zijn van uitgeverij Lemniscaat. Dit boek staat boordevol creatieve ideeën om uit te voeren bij de prentenboeken. Een echte aanrader voor wie hoekenwerk wil realiseren vanuit prentenboeken.