Profile

Dé basis voor het basisonderwijs

Taal
27/01/2020
Leestijd 2-3 minuten
Geschreven door Marieke Baselmans

Leesoffensief

Ministers van Onderwijs roepen op tot een leesoffensief. De leesmotivatie en het leesplezier van leerlingen daalt en dat heeft invloed op de leesvaardigheid. Het doel van het offensief is het voorlezen en het zelf lezen te stimuleren.

Save the children

De leesvaardigheid én het leesplezier van vijftienjarigen in Nederland is in de afgelopen jaren afgenomen. Dit blijkt uit het internationale PISA-onderzoek, dat afgelopen december is verschenen. PISA meet de kennis en vaardigheden van vijftienjarigen in leesvaardigheid, wiskunde en natuurwetenschappen. Ministers van Onderwijs roepen op tot een leesoffensief dat bestaat uit meerdere acties, gebaseerd op een advies van Raad voor Cultuur en de Onderwijsraad. Leesplezier en -motivatie worden vaste onderdelen van het verbeterde curriculum.

Publicatie
Op korte termijn verschijnt er een publicatie voor alle scholen over wat werkt om het leesonderwijs te verbeteren. Ook gaan de ministers samen met onderwijs- en leesorganisaties in gesprek hoe het leesplezier vergroot kan worden. Hierbij zal extra aandacht zijn voor groepen die nu achterlopen, zoals jongens en leerlingen die meertalig zijn opgevoed. Bibliotheken krijgen een belangrijke rol in de aanpak. Bovendien roepen de ministers ouders en grootouders op hun kinderen of kleinkinderen regelmatig voor te lezen.

PISA-rapport
Lees het persbericht van het Ministerie van Onderwijs over de PISA-resultaten: www.bit.ly/leesoffensief.

Het boek 'Kippen' is geschikt voor meertalige leerlingen

Leesplezier
Uit onderzoek blijkt dat leesplezier de motor kan zijn voor de leesvaardigheid; daar ligt een kans voor het onderwijs. Leesvaardigheid ontwikkel je door voorgelezen te worden en door zelf te lezen. Als leerkracht kun je het verschil maken door veel en vaak voor te lezen. Vraag eens aan een leerling nadat je een fragment hebt voorgelezen wie het verder wil lezen. Verwonder kinderen, vooral diegene die het van huis uit niet meekrijgen, door mooie verhalen. Ook al zitten ze er, in eerste instantie, niet op de wachten. Ga altijd op zoek naar jouw eigen juwelen van verhalen. Kinderen waarderen het namelijk enorm als je ze iets meegeeft van wat je zelf écht waardeert. Bij leerlingen waarbij het lezen niet vanzelf gaat, is het aan te raden om op zoek te gaan naar een boek dat aansluit bij de interesses van het kind.

Meertalige leerlingen
Op de Taalschool van het Kindcentrum in Sittard gaan ze nog een stapje verder. Daar vragen leerkrachten Ramona Aarts en Zina Helwig over welke onderwerpen de leerlingen willen lezen en samen met de taalspecialist maken ze een verhaal op maat (zie de tekst ‘De oude molen’ als voorbeeld). De lezers, negen- en tienjarigen, geven feedback op de tekst. Té moeilijk, té makkelijk, voldoende spannend of grappig? De tekst wordt op maat gemaakt dankzij de input van de kinderen.

De spookmolen

Ver weg staat een molen.
Een molen met wieken.
Bij de molen ligt een tuin.
Bij de poort staat een ton.
Een ton met water.
Wat zit daarin?
Een veer van een kraai ligt in het water.
De molen is eng en de molen is vies.
Het is stil in de molen.
Bij de deur hangt een bordje met daarop een doodskop.
En een tekst: ga weg!
Wat eng is dat!
Wie woont daar?
Een zombie? Een heks?
Rayan neemt een groot zakmes.
En loopt naar de dichte deur.
Hij ziet een deurbel met een naam.
Hij hoort de wind fluiten.
Buiten ligt rommel.
Twee beesten, katten met rode ogen.
Ze sissen en blazen.
Rayan rent weg.
Maar dan… voelt hij plots.

Tekstfragment AVI 3: Marieke Baselmans

Boeken helpen
Shahed Bazerbashi (13 jaar), leerling van de Taalschool, over het boek Kippen (uit de serie ‘Leven op de boerderij’): ‘Het boek is bedoeld voor kleine kinderen. Ze leren veel van het boek, omdat het in het Arabisch en Nederlands staat. De kaft is mooi, met een leuke foto. Ik kan al goed Nederlands, maar voor kinderen die nog niet zo lang in Nederland zijn, is het wel heel goed dat het in Arabisch staat. Zo snap je het beter.’
De serie maakt deel uit van de reeks ‘Vertel maar’, bedoeld om met kinderen over de teksten te praten. Met de code in het boek kun je de foto’s uit het boek laten zien via een tablet of het digibord. Kinderen kunnen zichzelf laten voorlezen en eenvoudig de bijbehorende filmpjes bekijken die achterin het boek staan.

4 Leestips

Astrid Lindgren, Alles gaat slapen want nu is het nacht (Querido, 2019)
De prachtige illustraties van Marit Törnqvist passen prachtig bij dit lieflijk slapengaan-prentenboek. Een leestip voor opa’s en oma’s om voor te lezen aan hun kleinkinderen. Er is altijd wel een kind dat nog niet wilt slapen, net als het katje in het boek.

Damien Love, Robotjacht (Condor, 2019)
Alex krijgt een oude tinnen robot van zijn opa opgestuurd. Al snel gebeuren er vreemde dingen met dit speelgoed en willen mysterieuze figuren het in handen krijgen. Opa weet er meer van en helpt. Ze vluchten door Europa om uit handen te blijven van hun achtervolgers.

Marinella Orioni, Hoeveel talen spreek jij? (Niño, 2019)
Meertaligheidsexpert Marinella Orioni legt de nieuwste inzichten begrijpelijk voor kinderen uit. Bijvoorbeeld waarom het goed is om met je ouders in hun eigen basistaal te spreken.

Tjibbe Veldkamp, Katvis (Querido, 2018)
Ate heeft online een beste vriend die nu door schulden zijn telefoon moet verkopen. Nu kunnen ze niet meer appen. Ate brengt daarom zijn telefoon naar Brussel, maar dan raakt hij verstrikt in het web van criminelen. Spannend tot het einde!