Profile

Dé basis voor het basisonderwijs

Taal
24/10/2019
Leestijd 3-4 minuten
Geschreven door Marieke Baselmans

Leestoetsen

Getoetst, en dan blijkt je leerling boven of onder de norm te scoren? Geen nood, er zijn uitdagende boeken op maat voor iedere leerling.

Save the children

Voor kinderen kunnen leestoetsen spannende momenten opleveren. Onder tijdslimiet woorden of zinnen hardop lezen. En tegelijkertijd zo min mogelijk fouten proberen te maken. Met als uitslag het beoogde leesniveau gehaald of niet. En wat te doen als leerkracht wanneer de resultaten boven of onder de norm liggen? Als eerste proberen om de leerlingen te blijven motiveren om plezier in het lezen te behouden. Door boeken op niveau aan te bieden voor zowel de snelle als leeszwakke leerlingen. Houd daarbij niet alleen het leesniveau in de gaten, maar ook het belevingsniveau. Op de achterkant van veel boeken staat naast het AVI-niveau ook het CLIB-niveau. Dit niveau heeft te maken met begrijpend lezen. Je leerlingen die tamelijk ingewikkelde teksten goed kunnen begrijpen, hebben een hoog CLIB-niveau. Kinderen die dat (nog) niet zo goed kunnen, hebben een lager CLIB-niveau. Er zijn in totaal acht CLIB-niveaus: van CLIB-Start tot en met CLIB-Plus.

Variatie
Voor de zwakke lezers is het belangrijk dat ze veel variatie aangeboden krijgen wanneer ze nog een keer in hetzelfde leesniveau gaan oefenen. Denk eens aan samenleesboeken, moppenboeken of stripboeken in hun AVI-niveau. Blijven ze een langere periode op een lager leesniveau oefenen, dan is het van belang dat de teksten passen bij de interesses van de leerling en dat de verhalen zeker niet te kinderachtig zijn. Zoals de serie Makkelijk Lezen Plein-boeken of de serie Lezergame van uitgeverij Abimo. In het boek Prins in nood op E3-niveau krijgt het Lezergame-team Run, Bit en Zip een nieuwe opdracht. Kunnen Run, Bit en Zip de prins vinden en het land redden? Je leerlingen kunnen helpen om hun missie te behalen. De boeken zijn speciaal geschreven voor beginnende lezers, en oudere lezers met een laag leesniveau. Dit door de stapsgewijze opbouw volgens de nieuwste inzichten in de didactiek van het leesonderwijs, de gevarieerde bladspiegel met strippagina’s en tekstballonnen en een uitdagende verhaalwereld binnen een digitale context.
Op de site van uitgeverij Zwijsen vind je een handig overzicht van mogelijkheden voor leerlingen die extra begeleiding kunnen gebruiken of leuke leestips. Ook leuk om op te hangen in je klas of de gang ter informatie voor de ouders. Een ander hulpmiddel is De Makkelijk Lezen TiP 25 die wordt samengesteld met medewerking van ProBiblio, een dylsexiespecialist, diverse kinderboekwinkels en uitgeverijen. Ook lezers, leerkrachten en ouders sturen ons tips. Deze TiP 25 verschijnt twee keer per jaar.

Wat doe je als leerkracht als het leesniveau boven of onder de norm ligt? Blijf leerlingen te motiveren om plezier in het lezen te houden

Feedback
Blijkt na een toets dat extra oefening noodzakelijk is, zet dan in op effectieve feedback. Als je fouten verbeterd worden, is het aan te raden om dit direct te doen en niet pas aan het einde van de leestaak. Het kort onderbreken van de leestaak voor de feedback heeft geen negatieve gevolgen voor het leesbegrip. Een alternatief voor het direct verbeteren is de wacht-hint-prijsmethode (Struiksma, 2003). Door even te wachten als de leerling een fout maakt, krijgt deze de gelegenheid om zelf zijn fout te ontdekken en te verbeteren.
• Wacht: reageer niet direct op een leesfout, maar wacht (aan het eind van de zin) ongeveer vijf seconden en geef de leerling de kans zichzelf te verbeteren.
• Hint: stel een vraag of geef een hint. Bijvoorbeeld: ‘Lees die zin nog eens.’ Of: ‘Kijk nog eens even naar dit woord.’
• Prijs: prijs de leerling na het goed lezen van een zin en na het verbeteren van een leesfout.

Handboek
Wil je je kennis van technisch lezen extra opfrissen? Dan is het handboek Technisch lezen in het basisonderwijs van uitgeverij Abimo een aanrader. Het geeft een compleet en actueel overzicht van wat er nodig is om het onderwijs in technisch lezen optimaal vorm te geven. De meest recente inzichten over thema’s als instructie, differentiatie (voor zowel de zwakke als de sterke lezer), het aanbod en het monitoren van de leesontwikkeling komen aan bod. Je vindt er welke inhoudelijke en didactische accenten leerkrachten kunnen leggen tijdens: het voorbereidend lezen in de groepen 1 en 2; het aanvankelijk lezen in groep 4; het voortgezet lezen in groep 4 en 5; het onderhouden van de technische leesvaardigheid in de bovenbouw. Er is ook een hoofdstuk speciaal bestemd voor leerkrachten in het speciaal basisonderwijs.

Leesbeleving
Voor de snelle lezers is het belangrijk dat de leesbeleving aansluit bij het niveau van de leerling. De series Bolleboos en Villa Alfabet bieden speciale boeken voor de snelle lezers. Met onderwerpen waar deze leerlingen in geïnteresseerd zijn. Voor de snelle lezers vind je ook een gratis download op de site: www.landvanlezen.nl.

3 leestips

Anneke Scholtens, Fritzi en de zangeres zonder stem (Zwijsen, 2017)
In dit boek, uit de serie Bolleboos voor snelle lezers, gaat de beroemde zangeres Tiara naar inspecteur Fritzi toe. Ze heeft een optreden, maar Tiara maakt zich zorgen. Ze ontvangt bloemen waar ze allergisch voor is én ze glijdt uit op een gladde vloer. Wie werkt haar tegen? Daar probeert Fritzi achter te komen. Een aanrader voor jonge lezers die al op AVI-E6 lezen.

Leesserie VillA Alfabet
Uitgeverij Maretak brengt met de reeks VillA Alfabet uitdagende, eigentijdse boeken voor de betere lezers. Het boek Praat niet over verre zeeën van Eva Kipp is bestemd voor kinderen in groep 7 en 8. Humor en waargebeurde verhalen staan hierin centraal.

Leesserie Boffin Boy
In de reeks Boffin Boy voor leeszwakke kinderen in groep 6/7 speelt Rick Shaw, een veertienjarige whizzkid, de hoofdrol. Zijn vaardigheden gebruikt hij om het kwaad te bestrijden. In de lay-out is rekening gehouden met lettertype en -grootte. De verhouding tussen tekst en beeld is zeer overzichtelijk. De gele achtergrond van de tekstballonnen en bijschriften helpt dyslectische kinderen met het beter lezen en begrijpen van de tekst.