Profile

Dé basis voor het basisonderwijs

Taal
15/03/2021
Leestijd 3-4 minuten
Geschreven door Marieke Baselmans

Levende klassiekers

Klassiekers, de boeken waar generaties van hebben genoten en komende generaties ook van kunnen genieten, omdat deze klassiekers opnieuw worden uitgegeven. Breng ze eens tot leven in je klas.

Save the children

Klassiekers die jaren geleden zijn geschreven, kunnen nog steeds tot de verbeelding spreken. Laat je leerlingen genieten van de ontroerende zinnen uit De gebroeders Leeuwenhart, of de prachtige beschrijvingen van de avonturen van de dieren in de Beatrix Potter-verhalen. Misschien kun je deze leestips aanvullen met je eigen klassieker die je als kind hebt gelezen. Zelf las ik graag voor uit Ronja de roversdochter, vanwege de prachtige zinnen, de liefde voor de natuur waarmee het verhaal doorspekt is en omdat ik het prachtig vond dat zowel meisjes als jongens de dappere held zijn in dit verhaal.

Bewerking of vertaling
Soms worden klassiekers in de loop der jaren opnieuw vertaald of bewerkt, want taal is altijd in beweging. De kunst bij zo’n herziening is om zinnen soepel te laten lopen, in onbruik geraakte uitdrukkingen te vervangen, maar toch de sfeer van die tijd te behouden. Maar kenmerkend voor een klassieker is dat het verhaal goed overeind blijft, zodat ook kinderen van nu kunnen genieten van deze meeslepende verhalen.

Laat kinderen genieten van de ontroerende zinnen in boeken

De gebroeders Leeuwenhart
Het boek De gebroeders Leeuwenhart, minstens zo’n klassieker geworden als Pippi Langkous, is in 46 talen vertaald en bewerkt tot musicals, toneelstukken en een film. De schrijfster werd overspoeld met brieven van kinderen die het boek prachtig vonden en vroegen om een vervolg. Dit kwam er niet, maar ze schreef wel een brief gepubliceerd in de Zweedse krant waarin ze beschreef hoe de gebroeders Leeuwenart verder leefden in Nangijala. Een sprookjeswereld waar je komt als je sterft. De jongste broer is de verteller die alles heeft bedacht. Het verhaal begint droevig met de naderende dood van een van de broers. Daarna is met de opluchting dat Nangijala, zoals de oudste broer Jonatan had verteld, bestaat en inderdaad prachtig is. Daarna wordt heel spannend en avontuurlijk, waarbij het goede het van het kwade wint. Het eindigt met een slot waarbij de schrijfster ruimte overlaat voor de eigen interpretatie van de lezer. Het verhaal ademt de sfeer van een oud volksverhaal waar wijsheid zich tussen de woorden verschuilt. Lindgren heeft vaak verteld wat haar heeft geïnspireerd tot het schrijven van het boek: grafmonumenten van overleden broers, het natuurschoon van het Zweedse merengebied Fryken en een beeld van een kleine jongen die bij zijn grote broer op schoot kruipt.

De kleine kapitein
Een andere klassieker die je aan je leerlingen kunt tippen, is het boek De kleine kapitein. Nooitlek, de boot van de kleine kapitein, wordt op een nacht door een hoge golf van de duin getild. Hij zet samen met Marinka, dikke Druif en bange Toontje koers. Ze varen door een poort van echte draken richting het eiland van Groot en Groei. Daar worden ze zo groot als reuzen en ontmoeten ze reus Gijs, een van de zes matrozen die gezocht wordt door hun schipper na een schipbreuk. De matroos wordt op een vlot aangehaakt aan de Nooitlek en de kleine kapitein en zijn bemanning gaan op zoek naar resterende vijf matrozen. De bemanning staat voor diverse spannende opdrachten, waarbij ze boven zichzelf uitstijgen. De kleine kapitein is een echte voorleesklassieker die na vijfenveertig jaar nog altijd kinderen weet te bekoren. Kinderen hebben vaak plezier om de immer bange Toontje, ze huiveren als de bemanning in gevaar komt, maar weten dat de kleine kapitein alles tot een goed einde zal brengen. Paul Biegel ontving verschillende prijzen, inclusief twee Gouden en vier Zilveren Griffels en tweemaal de Woutertje Pieterse Prijs. Ook schreef hij viermaal het Kinderboekenweekgeschenk. De grote vriendelijke podcast heeft een speciale aflevering rondom de boeken van Biegel. Ook de kleine kapitein wordt hierin uiteraard besproken.

Anne van het groene huis
Of pak Anne van het groene huis er eens bij. Het tijdloze verhaal, dat oorspronkelijk uitkwam in 1908, gaat over een meisje, Anne Shirley, dat in een weeshuis opgroeit en eindelijk een thuis krijgt bij een getrouwd stel, de Cuthberts. Tot haar grote verbazing krijgt ze bij aankomst te horen dat het stel niks kan met het meisje. Ze hadden immers een jongen gewild om op de boerderij te komen werken. Anne krijgt een hoop tegenslagen te verduren, zoals pestende klasgenootjes die vervelende dingen roepen, maar laat zich niet weerhouden om haar identieke zelf te blijven. Haar lieve, zachtaardige, maar ook zeer sterke en eigenwijze karakter betovert de Cuthberts en langzamerhand ook de buurt. Dit boek is een enorme drijfveer om als kind ook in een fantasierijke rol te kruipen.

2 Leestips

Charles Dickens, Grote verwachtingen (Lannoo, 2020)
In deze klassieker woont wees Pip bij zijn oudere zus en haar lieve man Joe, de dorpssmid. Als Pip op het kerkhof een ontsnapte gevangene helpt, blijkt dit jaren later heel fortuinlijk voor hem uit te pakken. Hij krijgt een fortuin en wordt opgevoed tot een jongeheer met grote verwachtingen. Maar daardoor vervreemd hij wel van zijn zus en goede vriend Joe. Grappig aan het verhaal is dat het afspeelt in 1820, maar dat in de tekeningen allerlei 21e eeuwse elementen zijn toegevoegd. Zo reizen ze in een koets, maar komen in London wel langs de Apple Store. Ook de Graphic Novel-stijl, waarin het boek is uitgevoerd, zal veel leerlingen aanspreken.

Beatrix Potter, Alle verhalen van Beatrix Potter (Ploegsma, 2020)
In deze prachtig geïllustreerde bundel begint elk verhaal of rijmpje met een inleiding. Zoals aan wie het verhaal is opgedragen, zoals aan de kinderen van haar voormalige gouvernante. Ook het lievelingsboekje van de illustrator en schrijfster zelf staat erin: De kleermaker van Kloster. Over een kleermaker die een onafgemaakt vest twee dagen later helemaal af vindt. Afgemaakt door bruine muisjes. De bundel start met het allereerste uitgegeven boekje over het ondeugende beestje Pieter Konijn.