Profile

Dé basis voor het basisonderwijs

Taal
17/02/2022
Leestijd 3-4 minuten
Geschreven door Marieke Baselmans

Werkvormen

Je wilt aan de slag met leesbevordering, maar welke werkvormen zijn geschikt? Zes tips om direct uit te proberen in je groep.

Save the children

Het Werkvormenboek leesbevordering van Tanja de Jonge helpt je op een praktische manier op weg. De werkvormen in dit boek zijn geordend naar doelstelling: kennismaken met boeken, interactief lezen en creatieve verwerking. De werkvorm schetsen behoort bij het doel interactief lezen. Deze werkvorm is geschikt wanneer je een boek voorleest. Tijdens het voorlezen, schetsen je leerlingen een of meerdere schetsen van het verhaal. Is het verhaal uit, dan maken je leerlingen met behulp van hun schetsen een beeldverhaal. Veel kinderen vinden het fijn om te tekenen terwijl ze luisteren. Door ze te laten tekenen, laat je ze het verhaal direct visualiseren en maak je het concreet. Door het gebruik van QR-codes krijg je verdere tips, onder andere van Kunst van Lezen en De Bibliotheek op School.

Leesrad met zes leesstanden
Op het Kindcentrum Aloysius in Maastricht staat dagelijks een kwartier stillezen op het programma in groep 3 van leerkrachten Kim Elissen en Curly Nieuwkamp. Voor de variatie werken ze met het leesrad van ‘Lessen van Sanne’ (www.lessenvansanne.nl). Een leerling draait aan het rad en op die manier lezen de leerlingen die dag gemotiveerd én met veel plezier op de volgende manieren:
1. Voorlezen: de leerlingen lezen eerst tien minuten stil. Daarna mogen ze een bladzijde uitkiezen en deze voorbereiden om voor te lezen. Na het lezen mogen dan drie kinderen op de grote stoel komen zitten om de bladzijde aan de klas voor te lezen.
2. Chill-lezen: de leerlingen mogen zelf een houding kiezen om te zitten. Denk aan: voeten op tafel, onder de tafel, op de tafel liggen, lekker tegen de verwarming, et cetera. Daarna lezen ze vijftien minuten. Klein puntje: ze kiezen vooraf de houding en gaan onder het lezen niet meer wisselen. Dit om loopgedrag te voorkomen.
3. Duolezen: samen lezen in een boekje. Denk hierbij ook aan de boekjes van toneellezen.
4. Muzieklezen: de muziek staat aan en de leerlingen lopen rond. Zodra de muziek uitgaat, gaat iedereen lezen. Wanneer de muziek weer aangaat, mogen ze weer lopen/dansen.
5. Stillezen: Echt gewoon even vijftien minuutjes stillezen.
6. Levellezen: de leerlingen lezen de eerste bladzijde op de grond. De volgende bladzijde zitten ze op de stoel en bij de derde bladzijde mogen ze op de tafel gaan zitten. Daarna beginnen ze weer op de grond en zo verder.

Bij de werkvorm chill-lezen mogen de leerlingen zelf een houding kiezen om te zitten tijdens het lezen

Handboek met leesgame
Een uitstekend bronnenboek om aan de slag te gaan met leesbevorderingswerkvormen is het Avonturen handboek van Rick Vechel. Hoe kwam hij op het idee voor het spel en het bijbehorende boek? Vechel: ‘Dit kwam met dank aan de vraag van een basisschool. Zij wilden iets spelenderwijs met lezen doen. Tijdens een potje Dungeons & Dragons, een fantasy rollenspel wat ik al jaren speel, kwam ik op een idee om dit spel aan het passen aan verhalen. Na een kort project met de school zette de bibliotheken van De Domijnen dit in hun programma. Het boek kwam door een artikel op Nu.nl. Toen kwamen er talloze mails en berichtjes mijn kant op met de vraag: “Kan ik dat spel ook spelen?” Toen ben ik, ook met het thuiswerken en de gesloten scholen, gaan kijken hoe ik dat kon vormgeven.’

Bij klasbezoeken merkt Vechel dat kinderen door het spel met meer plezier zijn gaan lezen. ‘Het beste (en tegelijkertijd het slechtste) voorbeeld is dat ik een fysieke vechtpartij tussen enkele deelnemers uit elkaar moest halen, omdat het getipte boek niet voldoende op voorraad was en ze deze moesten bestellen. Maar er zijn ook andere signalen, zoals een jongen die zelf zijn eigen verhaal bedacht had. Of een andere jongen die heel trots voorafgaand aan de sessie mij ging vertellen dat hij wist wat we vandaag gingen doen, want hij had het boek al uit. Plezier moet voorop staan. Kinderen krijgen veel prikkels en de aandacht pakken is belangrijk. Per sessie maak ik het mogelijk om met de belevingswerelden te spelen waar zij op dat moment in zitten. Dan zijn het de middeleeuwen, dan Lego Ninjago en dan weer Star Wars. Zonder plezier wordt alles een taak en er is tegenwoordig veel te veel afleiding.’

2 Leestips

Anna Ruhe, De magische apotheek. De strijd om de meteoor (Van Holkema & Warendorf, 2020)
Lucie is een sentifleur. Dat betekent dat ze geuren niet alleen kan ruiken, maar ook kan voelen. Syrell de Richemont, de leider van de Eeuwigen, wil overal ter wereld nieuwe magische apotheken openen én ook de geurtjes gaan verkopen, waar de wereld niet beter op wordt. Samen met haar buurjongen Mats reist Lucie naar Parijs om de plannen van Syrell te dwarsbomen. Een boek vol avontuur, beeldend geschreven, met fijne en herkenbare personages voor kinderen die een mooie verhaallijn weten te waarderen.

Sanne Rooseboom. Het ministerie van Oplossingen en de Zilverjongen (Van Goor, 2020)
‘We helpen iedereen, niet alleen wie we aardig vinden’. Dat is de vijfde regel van het eeuwenoude Ministerie van Oplossingen. Maar dan heeft Ralf, een pestkop, hun hulp nodig. Daar heeft Nina, lid van het ministerie, geen zin in. Maar dan gaat het met Ralf door de nare scheiding van zijn ouders steeds slechter. De andere leden van het Ministerie, Alfa, Ruben, Kai, de oude dames Vis en Tirza, vinden dat ze iets voor hem moeten doen. En dan blijken zaken toch heel anders in elkaar te steken dan gedacht.