Inloggen
Abonneren
Contact
Herkenning in verhalen
Rubriek: Laat ze lezen
Kinderen hebben vaak nog niet de taal om uit te leggen wat er in hun hoofd gebeurt. Herkenbare verhalen helpen kinderen om gevoelens beter te begrijpen en zich gezien te voelen. Met deze praktische tips maak je lezen toegankelijker en betekenisvoller.
Kinderen pakken sneller een boek als ze daarin iets van zichzelf of van hun wereld herkennen. Dat kan iets kleins zijn, zoals een gevoel, een thuissituatie of een karaktertrek. Die herkenning geeft een gevoel van veiligheid.
Kinderen hebben spiegels nodig: boeken waarmee ze zich kunnen identificeren, zodat ze zich gezien voelen in wie ze zijn en in wat ze meemaken. Denk bijvoorbeeld aan een boek waarin je voor het eerst leest over je eigen emoties, zoals Struikmeisje van Tineke Honingh. Hierin worstelt het meisje Erie met haar diagnose, ofwel stoornis zoals ze het zelf noemt. Dit kan zorgen voor herkenning bij lezers als zij ook een diagnose krijgen.
Waarom verhalen helpen
Verhalen geven taal aan gevoelens die een kind zelf misschien nog niet kent. Een boekpersonage kan boos, teleurgesteld, bang, jaloers, overprikkeld of verdrietig zijn. Door mee te kijken met het personage, ontdekt het kind: zo voelt dat dus, of: ik ben niet de enige.
Daarnaast is praten over een ander (een personage) veel veiliger dan praten over jezelf. Door vragen te stellen als “Wat had hij anders kunnen doen?” of “Waarom werd zij zo boos?” help je kinderen reflecteren op gedrag, zonder dat ze zich aangevallen voelen.
Een verhaal werkt als een tussenstap: het kind herkent zichzelf in het personage, maar hoeft nog niet over zichzelf te praten.
Hoe krijg je kinderen aan het lezen?
1. Ga in gesprek en ontdek waar het probleem zit
Zeg niet: “Waarom lees je niet?”, maar vraag: “Waar gaat het mis? Wat vind je moeilijk? Wat helpt jou?” Kinderen geven vaak verrassend duidelijke antwoorden als je hiervoor openstaat.
2. Kies boeken met herkenning
Een kind dat snel boos wordt, kan veel leren van een boek waarin een personage ook worstelt met emoties. Een kind dat moeite heeft met vriendschappen, vindt houvast in verhalen over misverstanden of buitengesloten worden.
3. Neem de drempel weg
Lukt lezen echt niet? Stop met pushen en laat het kind bladeren, plaatjes bekijken, zinnen overslaan. Geef toestemming om het anders te doen. Bied eventueel hulp met zogenoemde hybride boeken, waarbij luisteren en lezen simultaan gaan. Of in noodgevallen zelfs een film met Nederlandse ondertitels. Begin met het opbouwen van een positieve ervaring rondom lezen voordat je weer verwacht dat er kinderboeken gelezen wordt.
Boeken lossen lastig gedrag niet op. Maar ze maken het wél begrijpelijker voor kinderen én voor leerkrachten. Door hen herkenning te bieden en via verhalen in gesprek te gaan, voelen kinderen zich gezien.
Laat ze lezen… zodat ze zich begrepen voelen.
Boekentips
Het grote gevoelenshotel van Lidia Brankovic. Dit boek helpt kinderen emoties te herkennen en erover te praten alsof ze logeren in een hotel. Dat is soms makkelijker dan over je eigen emoties praten.
Elke dag broerdag van Tineke Honingh – waarin vijf (half)broers samen weglopen om daarmee de scheiding die ze vermoeden te voorkomen.
Superkrachten voor je hoofd van Wouter de Jong. In dit boek ontdek je hoe je zelf je gedachten in de hand hebt en wat je kunt doen om je gedachten te trainen; braingym!
Struikmeisje van Tineke Honingh. Erie zit thuis. In dit boek lees je hoe haar verwerkingsproces gaat en hoe ze stapje voor stapje weer deel kan nemen aan de samenleving.
De trilogie Gozert, Luna en Missie afbreken van Pieter Koolwijk. Over hoe het is om door de buitenwereld als gek gezien te worden, als je dat zelf niet vindt.
De lijst van Violet Sopjes van David Vlietstra. Over de zoektocht van een meisje naar zichzelf en haar contact met de wereld om haar heen. En als je die wereld toch echt anders beleeft dan de rest.
