Inloggen
Abonneren
Contact
Wat mogen we verwachten van nieuwkomers?
Rafir (10) zit nu negen maanden in mijn klas. Hij voelt zich fijn op school en heeft veel vrienden. Bij spelling heeft hij een groei van zes maanden, bij technisch lezen zestien maanden leerwinst en op de volgtoets van Cito rekenen groep 5-niveau. Bij wereldoriëntatie behaalt hij gemiddeld zeventig procent. Is dat voldoende? En wat vindt de Inspectie van het Onderwijs daarvan?
In hun waarderingskader voor nieuwkomers staat dat de leerresultaten ten minste in overeenstemming moeten zijn met de door de school gestelde ambitieuze streefniveaus. Dit roept veel vragen op. Mag je voor Rafir een minimaal doel voor begrijpend lezen stellen omdat dit een ontwikkelproces is dat over het algemeen lang duurt? De doelen moeten worden vastgelegd in een plan, geëvalueerd en bijgesteld. Daarmee erkent de Inspectie dat er geen eenduidige meetlat is en dat ontwikkeling van nieuwkomers context-afhankelijk en complex(er) is. Laat deze openheid niet te veel ruimte voor lage verwachtingen?
Waardeert het waarderingskader de nieuwkomersleerling voldoende?
We weten uit onderzoek dat verwachtingen van leerkrachten een doorslaggevende invloed hebben op leerresultaten én dus op kansengelijkheid. Wie weinig verwacht, krijgt weinig. Wie hoog mikt, kan verbazingwekkende groei oproepen. Dat besef is belangrijk. Maar juist omdat verwachtingen vaak ook onbewust meespelen, is het belangrijk dat het waarderingskader scholen helpt om die ambitie systematisch hoog te houden.
Het is te gemakkelijk om te zeggen dat de beoordeling van groei bij nieuwkomersleerlingen ‘te moeilijk’ is. Er zijn manieren om grip te krijgen op ontwikkeling, bijvoorbeeld door te kijken naar didactische groei ten aanzien van het verkregen aantal maanden onderwijs in Nederland. Of door te kijken hoeveel een leerling is gegroeid sinds de start, met differentiatie in verblijfsduur. Daarmee kan ambitie concreter en eerlijker worden gemaakt.
De Inspectie heeft hierin een duidelijke taak. Niet door het kader helemaal dicht te timmeren, maar door richting te geven. De Staat van het Onderwijs 2025 stelt dat potentieel van nieuwkomers onbenut blijft. Als we werkelijk kansengelijkheid willen bevorderen, moet de Inspectie ervoor zorgen dat de ruimte in het waarderingskader geen vrijbrief wordt voor lage verwachtingen. Dat onderwijsresultaten voor begrensde vaardigheden als technisch lezen, spellen en rekenen anders zijn dan voor onbegrensde vaardigheden als mondelinge taal, redeneren en schrijven, lijkt me volkomen legitiem.
Ik ben trots op Rafirs ontwikkeling. Maar voor spelling had de groei, gezien de beginsituatie en het aanbod dat we op groep 3 niveau hebben gegeven, groter mogen zijn, minimaal tien maanden. Dat is ons subjectieve, minimale en toch ambitieuze streefdoel.
