Niet meer naar een andere leerling
"Welke categorieën hoor je in het woord benzine?" Ik geef de klas denktijd en pak het beurtenstokje van Emina. Emina weet het kilowoord, maar op de andere categorie komt ze niet. Eerder zou ik kunnen hebben gezegd: "Ik ga even naar Raf, dan kan hij jou helpen." Raf stak tenslotte zijn vinger snel in de lucht, dus de kans dat hij kan helpen is groot.
Een aantal jaren geleden bekroop me het gevoel dat dit eigenlijk maar een vreemde vervolgstap was. Een andere leerling vragen te helpen, omdat een leerling het niet weet. Helpen klinkt heel aardig, maar het zegt Emina ‘jij weet het niet dus ga ik naar iemand die het wel weet’. Hoe aardig ‘helpen’ ook klinkt, kan het teleurstelling of onzekerheid oproepen, zeker als het vaker gebeurt. Wat Emina natuurlijk óók haarfijn in de gaten had, is dat de juf blijkbaar niet goed wist hoe ze haar echt moest helpen.
Sinds die aha-erlebnis ging ik de ik-ga-niet-meer-over-op-een-andere-leerling-challenge aan. Als ik die niet meer uit mijn trukendoos kan halen, moet ik op zoek naar andere opties. Dat werd een nieuwe uitdaging. De moeilijke in plaats van de makkelijke weg.
Hoe aardig ‘helpen’ ook klinkt, het kan onzekerheid oproepen
Wat had ik anders kunnen doen? Ik had bijvoorbeeld eerst kunnen vragen: “Vertel eens wat er in je hoofd gebeurt.” Misschien nog beter: “Wat weet je al?” of “Waar twijfel je over?” Want als ik weet waar Emina vastloopt, weet ik ook beter welke hulp ze nodig heeft. “Je hebt het kilowoord al. Mooi. Luister nog eens goed naar ben-zi-ne. Welk stukje van het woord kan je nog helpen?” Of ik had het woord samen met de klas in klankgroepen kunnen verdelen. Ik had Emina de categorieën die we al kennen nog eens langs kunnen laten gaan, met behulp van de categoriekaart. Er zijn zoveel opties en alternatieven!
Het interessante is dat ik door die zelfopgelegde challenge steeds beter moest nadenken over mijn eigen repertoire. Vooraf bedenken welke antwoorden leerlingen kunnen geven, helpt ook enorm. Welke antwoorden kan ik verwachten? Welke misvattingen zitten daarachter? Die vragen neem ik nu altijd mee in mijn voorbereiding, zodat ik op het moment suprême niet ineens een briljante hint uit mijn mouw hoef te schudden.
Raf mag ondertussen gewoon lekker blijven meedenken. Graag zelfs. Ondertussen blijf ik nog even bij Emina. Zodat ze zelf kan denken en vervolgens ervaart, al dan niet met ondersteuning, dat ze het kan!
Doe je mee?